Predavanje
VIDOSAVA KOVAČEVIĆ – SLIKARKA OSOBENOG POTEZA
Dr Tijana Palkovljević Bugarski, muzejska savetnica i upravnica GMS
Sreda, 25. mart u 12.00 sati
Svečana sala SANU, Kneza Mihaila 35, Beograd
U okviru novog ciklusa Srpske umetnice 19. i 20. veka (Doba utemeljenja), u sredu, 25.
marta, u 12.00 sati, u Svečanoj sali SANU, dr Tijana Palkovljević Bugarski,
muzejska savetnica i upravnica Galerije Matice srpske, održaće predavanje pod
nazivom Vidosava Kovačević – slikarka osobenog poteza.
Vidosava Kovačević rođena je 15. maja 1889. godine u Beogradu, u uglednoj građanskoj
porodici. Njen otac bio je istaknuti političar, što je imalo značajan uticaj na njen
život i umetnički razvoj. Školovanje je započela u Beogradu, u Umetničko-zanatskoj
školi, u klasi Marka Murata, renomiranog slikara. Pohađala je sve kurseve koji su se
u školi izvodili (pripremni kurs, slikarski kurs, kao i kurs za učitelja crtanja i
krasnopisa). Nakon kraće pauze nastavila je studije u Parizu, najpre u privatnoj
školi Žilijen, a potom na École des Beaux-Arts. Njen boravak u Parizu bio je,
međutim, kratkotrajan. Zbog tragičnih događaja u Srbiji, ali i u njenoj porodici
(smrt brata Vladete), Vidosava se vratila u Beograd, gde je ubrzo potom preminula od
galopirajuće tuberkuloze, 1913. godine.
Opus Vidosave Kovačević obuhvata 18 crteža, 12 akvarela, jedan vez i 43 ulja na
platnu. Njeno stvaralaštvo svedoči o razvojnim tokovima srpskog slikarstva na
početku dvadesetog veka. Ono ukazuje na nesumnjivi talenat Vidosave Kovačević i njen
umetnički razvoj — od studentskih, tamnih realističkih portreta do slikarke čija
svetla paleta i mali broj zrelih ostvarenja svrstavaju njen rad među najznačajnije
primere srpskog impresionizma, uz naznake mogućeg razvoja ka poetskom
ekspresionizmu.
Ciklus predavanja Srpske umetnice 19. i 20. veka (Doba utemeljenja) ima za cilj da
dodatno rasvetli lik i delo srpskih umetnica 19. i 20. veka, od kojih neke imaju
istaknuto mesto u naučnoj istoriografiji, dok neke tek čekaju na naučnu i stručnu
valorizaciju svog opusa. Iako istorijskoumetnička disciplina već decenijama
istražuje likovno stvaralaštvo uglednih umetnica, čini se da to još uvek nije
dovoljno kada se uzme u obzir njihova uloga i mesto u srpskoj i jugoslovenskoj
umetnosti i kulturi od sredine 19. do kraja 20. veka.
Direktan prenos može se pratiti putem linka https://www.sanu.ac.rs/direktan-prenos/
MESEC FRANKOFONIJE
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
Predavanje
Jedna zaboravljena slika Nikole Pusena
prof. dr Jelena Todorović, istoričarka umetnosti, FLU Beograd
petak, 27. mart u 19.00 sati
Jedna zaboravljena slika Nikole Pusena – kako je mitološka predstava Venere i
Adonisa stigla od baroknog Rima u 17. veku, do Beograda u 20. veku?
Kada je kralj Aleksandar Karađorđević sagradio kraljevsku rezidenciju na Dedinju u
Beogradu 1929. godine, kao novo sedište vlasti nedavno proglašene Kraljevine
Jugoslavije, istovremeno je postavio i temelje onoga što će postati značajna
umetnička kolekcija. Istorija ove zbirke počinje s izgradnjom Kraljevskog dvora na
Dedinju (koji projektuju arhitekti Živojin Nikolić i Nikolaj Krasnov) i Belog
dvora na istom imanju (završen 1936. godine; projektant arhitekta Aleksandar
Đorđević), i priča o njoj traje sve do današnjih dana.
Ovo predavanje posvećeno je slici Nikole Pusena Venera i Adonis, jednoj od pet slika
francuskih autora koje spadaju u takozvane „spavače“, odnosno čije boravište, ili
identitet, nisu poznati javnosti. Jedna verzija te slike nalazi se u Beogradu u sastavu
Državne umetničke kolekcije. Tokom svoje istorije u DUK slika je dugo smatrana samo
kopijom nekog umetnika iz Pusenovog kruga, rađenoj po ugledu na mnogo poznatiju
verziju iste scene koja se nalazi u Kimbel muzeju u Teksasu (SAD). Tokom ovog
predavanja videćete najnovija otkrića koja su pokazala da je zapravo naša slika jedna
od tri verzije koje je Pusen stvorio za bogato i kompleksno umetničko tržište.
Naša slika vodiće nas od bogatog trgovca iz baroknog Rima, Đovanija Stefana
Rokataljate i Pusenovog prvog pokrovitelja Kasijana Dal Poca, do velikih
londonskih kolekcionara i kroz zbirke Vilijama Ponsonbija, drugog erla od Besboroa
(1704–1793), velikog kolekcionara starina i važnog člana Društva ljubitelja
umetnosti, ili lorda admirala Vilijama Valdgrejva, prvog barona Redstoka
(1783–1825), koji je posedovao jednu od najboljih zbirki tog vremena. Na kraju će nas
dovesti tridesetih godina devetnaestog veka do kuće Delamir u Češiru i porodice
Vilbraham, u čijim će kolekcijama slika ostati gotovo sto godina. Tokom dvadesetog
veka prvi put će krenuti na put ka Beogradu gde ćemo upoznati jednu značajnu ličnost,
kneza Pavla Karađorđevića (1893–1976), koji je sliku nabavio za kraljevsku
rezidenciju gde se i danas nalazi, čudom neoštećena ali sasvim zaboravljena.
Prof. dr Jelena Todorović diplomirala je na katedri za istoriju umetnosti na
Filozofskom fakultetu u Beogradu. Magistarske i doktorske studije završila u
Londonu gde je i radila. Godine 2005. prelazi na Fakulet likovnih umetnosti u
Beogradu gde predaje istoriju i teoriju umetnosti novog veka, od 2015. godine u zvanju
redovnog profesora. Od 2006. godine je rukovodilac projekta Sistematizacija i
proučavanje Državne umetničke kolekcije dvorskog kompleksa na Dedinju za
Ministarstvo kulture Republike Srbije, projekat za koji je dobila najveću Evropsku
nagradu iz oblasti kulturnog nasleđa, Nagradu Evropa Nostra 2018. Objavila je više
knjiga i radova iz oblasti barokne kulture, istorije državnog spektakla, kulturne
istorije Srba u Trstu kao i istorije kolekcionarstva i očuvanja kulturnog nasleđa.
Prateći program izložbe
KO/JE TELO?
Subota, 28. mart u 13.00 i 17.00 sati
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
U subotu, 28. marta u 13.00 i 17.00 sati u Galeriji Matice srpske biće upriličen
program povodom zatvaranja izložbe Ko/Je telo?, koji donosi razgovore o samoj
izložbi, ali i široj temi nagosti u okviru modula stalne postavke Tabu: Telo i um.
Ovom prilikom, publika će imati mogućnost da kroz dijalog sa učesnicima projekta –
mladim umetnicima, novosadskim srednjoškolcima, kao i koordinatorom projekta msr
Goranom Vujkovim – sazna više o procesu nastanka izložbe, idejama koje su je
oblikovale i pitanjima koja otvara. Poseban akcenat biće stavljen na temu nagosti,
njeno mesto u umetnosti i društvu, kao i na načine na koje mladi danas razmišljaju o
telu, identitetu i granicama privatnog i javnog.
Izložba Ko/Je telo?, nastala kroz višemesečni rad od oktobra do decembra 2025.
godine, biće zaokružena upravo ovim susretom – kao prostor za razmenu mišljenja,
preispitivanje i zajedničko razumevanje teme koja ostaje otvorena i aktuelna.
Program će biti održan u Sobi za prepuštanje, na drugom spratu stalne postavke
ReVIZIJA kolekcije Galerije Matice srpske.
Prateći program izložbe
UMETNIČKA ZBIRKA MATICE SRPSKE
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
Kustosko vođenje kroz izložbu
Milica Milošević, muzejska edukatorka
nedelja, 29. mart u 13.00 i 17.00 sati
U nedelju vas očekuju dva termina autorskih vođenja kroz izložbu Umetnička zbirka
Matice srpske, sa posebnim fokusom na ličnosti predstavljene na portretima.
Ova vođenja pružaju jedinstvenu priliku da upoznate ljude koji su obeležili istoriju
Matice srpske i šireg kulturnog prostora – ko su bili, čime su se bavili i kakav su
trag ostavili. Kroz priče o portretisanim ličnostima, posetioci će otkriti kako su
se oblikovali identitet, vrednosti i kultura sećanja tokom više od dva veka.
Kroz razgovor sa muzejskom edukatorkom Milicom Milošević, portreti će oživeti
kao svedočanstva vremena, društva i pojedinaca, otvarajući prostor za dijalog i
dublje razumevanje njihovog značaja danas.
