Karcinom debelog creva: rana dijagnostika spasava život, a savremene terapije donose sve bolje rezultate
Karcinom debelog creva jedan je od najčešćih malignih tumora u Srbiji i svetu, a stručnjaci upozoravaju da se poslednjih godina sve češće dijagnostikuje i kod mlađih osoba. Ipak, dobra vest je da se, kada se otkrije na vreme, u velikom broju slučajeva uspešno leči. O značaju prevencije, ranog otkrivanja i savremenih mogućnosti lečenja govorio je profesor dr Zoran Radovanović, redovni profesor Medicinskog fakulteta u Novom Sadu, specijalista opšte hirurgije i subspecijalista onkologije sa Klinike za operativnu onkologiju Instituta za onkologiju Vojvodine, gostujući na Naksi Planeta radiju.
Profesor Radovanović istakao je da od karcinoma debelog creva u Srbiji svake godine oboli oko 4.500 ljudi, dok približno 2.500 izgubi život od ove bolesti. Kod žena je karcinom debelog creva drugi najčešći malignitet, odmah iza karcinoma dojke, dok se kod muškaraca nalazi na trećem mestu, iza karcinoma pluća i prostate. Posebno je naglasio da mnoge žene nisu svesne koliko je ova bolest česta, zbog čega simptome često pripisuju drugim zdravstvenim problemima.
Simptomi mogu biti različiti i zavise od mesta na kojem se tumor nalazi. Promene u ritmu pražnjenja creva, smenjivanje proliva i zatvora, tanka stolica, bolovi u stomaku, kao i pojava anemije bez jasnog uzroka, znaci su koje ne treba zanemariti. Profesor Radovanović naglašava da posebno osobe srednjih godina sa novootkrivenom anemijom treba da urade kolonoskopiju, jer tumori u početnim delovima debelog creva često ne izazivaju druge tegobe.
Govoreći o prevenciji, istakao je da bi svaka osoba oko pedesete godine trebalo da uradi test na okultno krvarenje u stolici, koji predstavlja važnu skrining metodu. Ukoliko je test pozitivan, preporučuje se kolonoskopija, koja je i najpouzdaniji pregled za rano otkrivanje bolesti. Osobe koje imaju porodičnu istoriju karcinoma debelog creva trebalo bi sa preventivnim pregledima da počnu ranije, između 40. i 45. godine života.
Profesor Radovanović podsetio je da na deo faktora rizika možemo uticati. Nedovoljna fizička aktivnost, gojaznost, ishrana bogata crvenim i prerađenim mesom, a siromašna voćem i povrćem, povećavaju rizik od razvoja bolesti. Iako genetika takođe ima važnu ulogu, najčešće upravo kombinacija naslednih i životnih faktora dovodi do nastanka karcinoma.
Lečenje karcinoma debelog creva poslednjih decenija značajno je napredovalo. Danas se terapija planira individualno, u zavisnosti od stadijuma bolesti i rezultata dijagnostičkih pregleda. Osnovne metode lečenja su hirurgija, hemioterapija, biološka terapija i, kod određenih pacijenata, radioterapija. Kada se bolest otkrije u prvom stadijumu, šanse za izlečenje iznose čak 98 odsto, a kod velikog broja pacijenata operacija predstavlja jedini potreban oblik lečenja.
Poseban napredak ostvaren je u primeni savremenih bioloških terapija kod uznapredovalog karcinoma debelog creva. Zahvaljujući novim lekovima, kao i mogućnosti operacija metastaza na jetri i plućima, danas veliki broj pacijenata sa metastatskom bolešću može godinama kvalitetno da živi. Profesor Radovanović ističe da se kombinacijom inovativnih terapija i hirurškog lečenja čak oko 40 odsto pacijenata sa metastazama na jetri može uspešno izlečiti.
Na kraju razgovora profesor Radovanović uputio je važnu poruku građanima – nijednu tegobu koja traje duže od dve nedelje ne treba zanemarivati. Organizam često na vreme šalje upozorenja da nešto nije u redu, a pravovremeni odlazak lekaru može biti presudan za uspešno lečenje. Redovni preventivni pregledi, zdrav način života i odgovornost prema sopstvenom zdravlju ostaju najvažnije oružje u borbi protiv karcinoma debelog creva.
