Komemoracija posvećena sećanju na nevine žrtve pogroma u Novosadskoj raciji iz 1942.
godine održana je na platou ispred spomenika „Porodica“ na Keju žrtava racije.
Prisutnima su se obratili gradonačelnik Novog Sada Žarko Mićin, Njegova Svetost
patrijarh srpski Porfirije, koji je uz sasluženje mitropolita bačkog Irineja, episkopa
mohačkog Damaskina i episkopa osječkopoljskog i baranjskog Heruvima, održao i pomen
stradalima. A u ime Jevrejske zajednice obratio se i održao pomen stradalima vrhovni
rabin Srbije Isak Asiel. Obeležavanju 84. godišnjice Pogroma prisustvovao je i izaslanik
predsednika Republike Srbije Miloš Vučević.
– Danas se okupljamo da bismo se zajedno setili jednog od najstrašnijih događaja u istoriji
našeg grada, januarskog Pogroma, odnosno Racije iz hladnog januara 1942. godine. Pred ovim
mestom, pred imenima i senima onih koji su u januaru 1942. godine ubijeni bez suda i bez
krivice, naša je dužnost da zastanemo, da se setimo i da ne okrenemo glavu. Sećanje nije
okrenuto prošlosti radi prošlosti, ono je čin odgovornosti prema budućnosti. Zato
nastavak izgradnje Memorijalnog centra za žrtve pogroma i Crkve mučenika bačkih nije samo
puko obeležavanje stradanja, već zavet grada da zaborav ne nadjača istorijsko pamćenje, da se
sačuvaju imena ubijenih i da teška tišina nikada više ne zavlada ulicama našeg grada. To
je i naša poruka mladima: da znaju šta se dogodilo onda kada su civilizacijske norme
utihnule, a ljudski život izgubio vrednost; da razumeju da je poštovanje drugog, bez obzira
na mišljenje, veru, naciju ili poreklo, jedini siguran temelj budućnosti. Samo na takvom
sećanju možemo graditi društvo u kome se zlo ne ponavlja i grad u kome je pamćenje deo
dostojanstva i obaveze svih nas. Neka je večna slava svim našim ubijenim sugrađanima u tom
strašnom januaru 1942. godine – rekao je gradonačelnik Žarko Mićin.
Njegova Svetost patrijarh srpski Porfirije naglasio je da gotovo svaki grad i selo u Srbiji,
a i šire, nose ožiljke koji o januarskom Pogromu jasno svedoče.
– Upravo zato današnji dan i ovo mesto na kojem smo se sabrali, jeste jedan od velikih
tužnih dana, i jedno od stradalnih, ali svetih mesta na kojima se sa strahopoštovanjem i
molitvom sećamo naših predaka, sunarodnika i sugrađana, koji su pre 84 godine nevino
postradali u Novosadskoj raciji, tačnije rečeno, u fašističkom pogromu u čitavoj Bačkoj,
pre svega u Šajkaškoj. Nismo se sabrali da budemo sudije, već da posvedočimo tragediji
sunovrata ljudske prirode. Pokolj koji se ovde dogodio je pad čoveka u duhovni bezdan.
Molimo se za sve stradale Srbe, Jevreje, za stradalni romski narod i sve druge nevine žrtve
–kazao je patrijarh srpski Porfirije.
Vrhovni Rabin Srbije gospodin Isak Asiel u svojoj besedi preneo je deo svedočenja Agi
Rajter o Novosadskoj raciji 23. januara 1942. godine, kao i svedočenja Arija Baumingera o
stradanjima u Poljskoj.
– Kao što je Dunav postao grobnica naših sugrađana, tako je tih dana čitava Evropa postala
jedna velika dolina prepuna kostiju. Neka je blagoslovena uspomena na sve žrtve Novosadske
racije – poručio je Isak Asiel.
U ime građana Novog Sada, na spomenik žrtvama Novosadske racije, vence je položio
gradonačelnik Žarko Mićin, a vence su takođe položili predsednica Pokrajinske vlade
Maja Gojković, predsednik Skupštine AP Vojvodine Balint Juhas, ambasadorka Izraela
Avivit Bar Ilan, ambasador Mađarske Jožef Zoltan Mađar, potom predstavnici gradova i
opština, delegacije Jevrejske opštine Novi Sad, Saveza Jevrejskih opština Srbije,
Jevrejskih opština Srbije, kao i predstavnici Matice romske nacionalnog saveta Roma i
potomaka žrtava Novosadske racije, a pomenu je prisustvovao i zamenik ambasadora SAD u
Srbiji Aleksandar Titolo. Sa broda Rečne flotile Vojske Srbije predsednica Skupštine
Grada Novog Sada Dina Vučinić, predstavnica Jevrejske opštine Novi Sad Ena
Vitomirović i predstavnik Matice romske Goran Sulejmanović spustili su venac u Dunav.
U programu obeležavanja Novosadske racije učestvovali su hor Jevrejske opštine „Hašira“
i hor Saborne crkve „Sveti Georgije“, a članice Kola srpskih sestara poslužile su
prisutne koljivom i pogačom. Pomen žrtvama održan je i kod spomen-ploče na novosadskoj
plaži „Štrand“.
