Objavljena sabrana „Književnoistorijska i esejistička dela Milorada Pavića”
Izdavači: Kulturni centar Vojvodine „Miloš Crnjanski” (Novi Sad) i Narodna
biblioteka Srbije (Beograd)
Objavljivanjem knjiga „Jezičko pamćenje i pesnički oblik”, „Istorija, stalež i
stil” i „Roman kao država i drugi ogledi”, završen je trogodišnji kapitalni
projekat objavljivanja sabranih književnoistorijskih i esejističkih dela Milorada
Pavića koji su realizovali Kulturni centar Vojvodine „Miloš Crnjanski” iz Novog
Sada i Narodna biblioteka Srbije iz Beograda.
Izuzetno značajne knjige iz oblasti teorije i istorije književnosti Milorada Pavića
nisu objavljivane proteklih 40 godina, a sada su i prvi put sveobuhvatno objavljene.
Ukupno devet knjiga, podeljenih u tri kola, sada su dostupne javnosti.
Prvo kolo: „Istorija srpske književnosti baroknog doba”, „Istorija srpske
književnosti klasicizma” i „Istorija srpske književnosti predromantizma”
(2023);
Drugo kolo: „Vojislav Ilić, njegovo vreme i delo”, „Gavril Stefanović
Venclović” i „Vojislav Ilić i evropsko pesništvo” (2024);
Treće kolo: „Jezičko pamćenje i pesnički oblik”, „Istorija, stalež i stil” i
„Roman kao država i drugi ogledi” (2025);
Milorad Pavić je jedan od najvažnijih srpskih književnih istoričara 20. veka, o čemu
svedoče njegovi brojni novi uvidi u zaboravljene pisce i epohe naše literarne baštine
koji su prihvaćeni i visoko vrednovani u nauci o srpskoj književnosti. Ponovno
izdanje ovih radova svakako predstavlja značajan doprinos domaćoj i evropskoj
akademskoj zajednici, gde oni imaju status obavezne (ili, shodno predmetu, sekundarne)
literature, ali i kompletnijem uvidu u stvaralaštvo jednog od najznačajnijih
književnika poslednjih decenija 20. i početka 21. veka.
Objavljivanje „Književnoistorijskih i esejističkih dela Milorada Pavića” nije
podrazumevalo njihovo puko reizdanje već i priređivanje tekstova po savremenim
tekstološkim načelima, prateću naučnu literaturu uključujući i bibliografsko-
recepcijska izučavanja tih dela od njihovog prvog objavljivanja do danas.
Priređivač i urednik „Književnoistorijskih i esejističkih dela Milorada Pavića” je
Pavićev dugogodišnji najbliži saradnik na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu
prof. emeritus dr Sava Damjanov.
Otkrijmo samo da knjiga „Roman kao država” sadrži „nekoliko autopoetičkih zapisa”, a
počinje Pavićevim zapisom „Autobiografija”:
„Ja sam pisac već dve stotine godina. Daleke 1766. jedan Pavić je objavio u Budimu svoju
zbirku pesama i otada se smatramo spisateljskom porodicom. Rođen sam 1929. na obali
jedne od četiri rajske reke u 8 i 30 časova…”
Zadovoljstvo je saznati direktno od pisca da je on do 1984. godine i objavljivanja
„Hazarskog rečnika”, bio najnečitaniji pisac u svojoj zemlji, a od te godine nadalje
najčitaniji, kao i da su mu knjige, na njegovo zaprepašćenje, do sada prevedene oko sto
puta na razne jezike. „Ukratko, ja nemam biografiju. Imam samo bibliografiju”, rekao je
Pavić.
Na predstojećem 68. Međunarodnom beogradskom sajmu knjiga biće promovisana
Sabrana „Književnoistorijska i esejistička dela Milorada Pavića” na štandu
Narodne biblioteke Srbije, u petak, 31. oktobra 2025. godine u 12 sati.
