GODINA U DUHU ŠPANIJE I LAZARA VOZAREVIĆA
2025. godina u GMS
7 izložbi, 7 publikacija
preko 183.000 posetilaca
Za Galeriju Matice srpske 2025. predstavlja još jednu veoma uspešnu godinu čime je još
jednom potvrđeno mesto GMS u nacionalnim okvirima, ali i u evropskim čemu je
doprinela novouspostavljena saradnja sa Ambasadom Kraljevine Španije u Srbiji i
Muzejom Prado u Madridu. Realizovano je 7 izložbi, objavljeno je 7 publikacija, a
programe i izložbe Galerije posetilo je preko 183.000 posetilaca. Stoga se može
zaključiti da je 2025. bila veoma dinamična, raznovrsna i bogata.
U 2025. godinu smo ušli sa dve izložbe: Miloš Bajić. San o slobodi u Galeriji Matice
srpske i Sport u umetnosti. Umetnost sporta u Muzeju savremene umjetnosti
Republike Srpske u Banjoj Luci, koja je tokom godine bila predstavljena i u Muzeju
Hercegovine u Trebinju, Galeriji Matice srpske i Muzeju Jugoslavije. Izložbenu sezonu
smo započeli otvaranjem izložbe Plemstvo u srpskoj vizuelnoj kulturi XVIII veka
priređenoj povodom obeležavanja Dana državnosti. Leto je bilo u znaku španske kulture
i umetnosti, a publika je imala priliku da poseti dve izložbe nastale u saradnji sa
španskim ustanovama kulture i Ambasadom Kraljevine Španije: Ateljei umetnika.
Pogled iz fotografske arhive Instituta za kulturno nasleđe Španije i Prado na
otvorenom. Izložba koja je privukla veliku pažnju javnosti Lazar Vozarević. Galerija
u gostima realizovana je u saradnji sa Galerijom „Lazar Vozarević“ u Sremskoj
Mitrovici povodom jubileja 100 godina od rođenja umetnika. U okviru izložbe
osmišljen je i novi edukativni program za decu Bio jednom jedan slikar… Lazar
Vozarević. Ostvarena je i saradnja sa Narodnim muzejom Aranđelovac gde je bila
predstavljena izložba Inspirisani Italijom.
Kao i svake godine, obeležili smo Međunarodni dan muzeja i Evropsku noć muzeja
celodnevnim raznovrsnim programom, a tokom leta održana je tradicionalna
manifestacija Leto na Trgu galerija 2025. u saradnji sa Spomen-zbirkom Pavla
Beljanskog i Galerijom likovne umetnosti poklon zbirke Rajka Mamuzića, koja je bila
posvećena španskoj kulturi i umetnosti.
Sve navedene izložbene aktivnosti bile su propraćene izdavačkom delatnošću o čemu
svedoči 7 publikacija.
Uz programske aktivnosti, kontinuirano se odvijao i rad na popunjavanju, obradi i
zaštiti umetničke kolekcije, kao i na unapređenju uslova čuvanja muzejskih predmeta i
njihovoj digitalizaciji. Tokom 2025. umetnički fond je upotpunjen sa ukupno 77
muzejskih predmeta, a konzervirana i restaurirana brojna umetnička dela.
O rezultatima i postignutom uspehu govore brojna priznanja koja su tokom godine
uručena kako Galeriji, tako i njenim stručnjacima. Tokom 2025. godine Galeriji Matice
srpske uručeno je jedanaest priznanja, nagrada i zahvalnica. U 2025. godini ističe se
prvo evropsko priznanje koje je Galerija dobila za novu stalnu postavku, posebna
nagrada Evropske muzejske akademije (EMA) koja je Galeriji dodeljena na svečanosti u
Budimpešti. Ovo posebno priznanje za Galeriju Matice srpske ukazuje na značaj vrednog
rada i truda njenog tima na prezentaciji i očuvanju kulturnog nasleđa koje Galerija
baštini. Takođe je i dokaz prepoznavanja i vrednovanja inovativnog koncepta nove
stalne postavke GMS od strane evropskih muzejskih stručnjaka.
Na kraju, rad Galerije ne bi bio vidljiv i uspešan, da nije bilo velikog angažmana
novinara i medijskih kuća. Zahvljujući aktivnoj prisutnosti u medijima i brojnim
kampanjama na društvenim mrežama Galerija Matice srpske je ostvarila veliku
pokrivenost sa čak 2.038 medijskih priloga objavljenih tokom čitave godine.
Program GMS za 2026. godinu
U ZNAKU JUBILEJA 200 GODINA MATICE SRPSKE
Za Galeriju Matice srpske 2026. godina predstavlja godinu u kojoj će posebna pažnja biti
posvećena velikom jubileju 200 godina od osnivanja Matice srpske.
Početak 2026. godine obeležen je poslednjim danima izložbi Lazar Vozarević.
Galerija u gostima u GMS i Sport u umetnosti. Umetnost sporta u Muzeju
Jugoslavije.
Izložbena sezona u Galeriji Matice srpske započela je otvaranjem izložbe mladih
Ko/Je Telo? u petak, 6. februara i koja će moći da se poseti do 31. marta u Sobi za
prepuštanje umetnosti u okviru stalne postavke. U povodu obeležavanja 200 godina
Matice srpske, a na dan kad je osnovana 1826. godine, Galerija Matice srpske će svečano
otvoriti izložbu Umetnička zbirka Matice srpske.
Od aprila publika će imati priliku da se upozna sa četvoricom umetnika na izložbi
Kaleidoskop koja će predstaviti radove Milana Solarova, Ratka Kulića, Dragomira
Ugrena i Mladena Marinkova, koji su upisani kao darodavci i dobrotvori GMS, dok će
na dan kada se obeležava Međunarodni dan muzeja i Evropska noć muzeja biti
predstavljena Poklon zbirka Mare Ognjanović. Izložbena delatnost biće nastavljena
tokom leta otvaranjem velike izložbe Umetnost u službi vere: sjaj i slava Karlovačke
mitropolije. U godini Matičinog jubileja ukazaće se na dugu i bogatu tradiciju
Karlovačke mitropolije kao duhovnog i kulturnog stuba srpskog naroda u Habzburškoj
monarhiji. Kao jedan od ključnih nosilaca identiteta, prosvete i umetnosti,
Mitropolija je oblikovala prostor u kome su vera i umetnički izraz delovali u
neraskidivoj sprezi.
Drugu polovinu godine i Dan Galerije Matice srpske obeležiće monografska izložba
umetnika 19. veka Aksentija Marodića. Izložbom će se predstaviti životni i
stvaralački put ovog umetnika ‒ od prvih slikarskih koraka u radionici Petra Pilića
u Senti, preko bečke Akademije umetnosti, putovanja po Evropi (Italija, Nemačka),
razvoja njegovog umetničkog izraza, do poslednjih radova sa početka 20. veka. Posebno će
biti istaknuta umetnikova veza sa Maticom srpskom za koju je uradio veliki broj
reprezentativnih portreta Matičinih predsednika, zadužbinara i dobrotvora, kao i
rad na ikonostasu hrama Svetih arhangela Mihaila i Gavrila manastira Kovilj, koji
predstavlja njegovo najreprezentativnije slikarsko ostvarenje. Sveobuhvatnim
predstavljanjem života i stvaralaštva Aksentija Marodića ukazaće se na značaj i važnost
ovog umetnika i njegovog slikarstva.
Izložba Mat(r)ica autora dr Danila Vuksanovića, koja predstavlja spoj istorijskih
artefakata vezanih za istoriju Matice srpske i srpsku likovnu umetnost, i savremenog
likovnog iskaza nastalog na tim temeljima, biće otvorena u Srpskom crkvenom muzeju u
Sentandreji.
Tokom leta tradicionalno će se održati manifestacija Leto na Trgu galerija 2026. u
saradnji sa Spomen-zbirkom Pavla Beljanskog i Galerijom likovne umetnosti poklon
zbirke Rajka Mamuzića.
Obeležićemo manifestacije Mesec frankofonije, Međunarodni dan muzeja,
Evropsku noć muzeja i Dane evropske baštine bogatim programima za sve uzraste.
Takođe, u maju nas očekuje i realizacija dečje izložbe koja je rezultat edukativnog
programa posvećenog umetniku Lazaru Vozareviću i kreativnih radionica koje se
održavaju subotom.
Uz navedene programe odvijaće se i sve redovne aktivnosti kao što su Zaštita fonda
GMS, Digitalizacija fonda GMS, Edukativni programi za decu Putokaz kroz svet
umetnosti i mlade Ko/Je Telo?, radionice Kultura za zdravlje – Kultura „na recept“ i
izdavačka delatnost.
Svečano otvaranje izložbe
UMETNIČKA ZBIRKA MATICE SRPSKE
ponedeljak, 16. februar u 12.00 sati
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
U godini u kojoj Matica srpska, najstarije književno, kulturno i naučno društvo u
Srba, obeležava veliki jubilej dva veka od osnivanja, Galerija Matice srpske
priređuje izložbu Umetnička zbirka Matice srpske, posvećenu predstavljanju
jedinstvene umetničke kolekcije koja je nastajala u kontinuitetu od 1826. godine do
današnjih dana.
Svečano otvaranje izložbe biće priređeno u ponedeljak, 16. februara u 12.00 sati,
na dan kad je Matica srpska osnovana. Prisutnima će se obratiti dr Tijana
Palkovljević Bugarski, upravnica Galerije Matice srpske, prof. dr Dragan
Stanić, predsednik Matice srpske i msr Stanislava Jovanović Mindić, autorka
izložbe.
Ova izložba, kroz pažljivo odabrana umetnička dela, predstavlja složenu istoriju i
izuzetnu vrednost umetničke zbirke Matice srpske, koja je nastajala uporedo sa
razvojem same ustanove i njenom trajnom misijom – brigom o kulturi, jeziku,
književnosti, umetničkom stvaralaštvu i nauci srpskog naroda. Od samih početaka
svog delovanja, osnivači Matice srpske prepoznali su značaj umetnosti kao jednog od
ključnih nosilaca kulturnog identiteta i istorijskog pamćenja.
Istovremeno sa svojim programskim i naučnim delovanjem, Matica srpska započela je
i sistematsko sakupljanje portreta svojih osnivača, predsednika, sekretara, časnika i
dobrotvora, kao i istaknutih narodnih delatnika, sa jasnom idejom formiranja
Panteona znamenitih Srba. Kroz ovu posebnu umetničku celinu građen je vizuelni
identitet srpskog naroda i njegove kulture, a zbirka je vremenom prerasla u bogatu i
izuzetnu galeriju portreta, koja se i danas kontinuirano uvećava poručivanjem
portreta predsednika Matice srpske, ali i drugih značajnih ličnosti.
Pored portreta, umetnička zbirka obuhvata i brojne medalje, plakete, diplome i
odlikovanja koje je Matica srpska tokom dva veka postojanja poručivala ili primala
povodom značajnih godišnjica i priznanja za doprinos razvoju srpske kulture i
društva. Kao posebna celina u okviru izložbe predstavljen je i Kabinet sekretara, sa
nameštajem i portretima o izuzetnoj ulozi koju su istaknuti sekretari, poput
Teodora Pavlovića, Jovana Đorđevića i Milana Savića, imali u razvoju i delatnosti
Matice srpske.
Značajan deo postavke čini izbor najvažnijih poklona i zaveštanja koje je Matica
srpska dobila nakon Drugog svetskog rata, među kojima su darovi Lazara i Savete
Stojković, Olge i Koste Milutinovića, Sofije Šaškijević, kao i Suzane i Borivoja
Samolovčeva. Posebno mesto zauzima i nedavno realizovano testamentarno zaveštanje
novosadskog slikara Miodraga Mihajlovića, koje još jednom potvrđuje da je ideja
darivanja i zaveštavanja umetničkih dela sopstvenom narodu živa i u savremenom
dobu.
Istovremeno, izložba svedoči o spremnosti Matice srpske da se prilagođava vremenu
i savremenim umetničkim i društvenim tokovima. Povodom značajnih jubileja,
Matica srpska u novije vreme poziva savremene umetnike da svojim delima odgovore
na postavljene teme i ta dela ostave Matici na dar. Takvi projekti realizovani su
2016. godine, povodom 190 godina Matice srpske, kroz interpretacije motiva košnice
kao njenog simbola, kao i 2024. godine, kada su umetnici u tehnici grafike
odgovorili na jubilej 200 godina Letopisa Matice srpske, najstarijeg književnog
časopisa na svetu koji izlazi u neprekinutom kontinuitetu.
U prostoru Galerije Matice srpske biće predstavljena odabrana dela iz Zbirke
Matice srpske, dok će deo zbirke koji se nalaze u zgradi Matice srpske biti dostupan
publici putem novih tehnologija i multimedijalnih sadržaja. Izložbu prati
dokumentarni film u produkciji Galerije Matice srpske, dok režiju i scenario
potpisuje Miroslav Stajić.
Izložba Umetnička zbirka Matice srpske nastaje na temeljima duboke i dugotrajne
saradnje Galerije Matice srpske i njenog osnivača, sa zajedničkom idejom o važnosti
čuvanja materijalnih svedočanstava kulturnog kontinuiteta i vizuelnog identiteta
srpskog naroda. Uprkos brojnim istorijskim, društvenim i političkim izazovima,
umetnička zbirka Matice srpske svedoči o istrajnosti vizionarske ideje Matice
srpske kao sabirnog središta srpske kulture i trajnoj vrednosti umetnosti kao njenog
temelja.
Izložbu će obogatiti raznovrstan prateći program petkom u 19.00 sati i kustoska
vođenja vikendom u 13.00 i 17.00 sati. Takođe, izložbu će pratiti porodični vodič za
roditelje sa decom, kako bismo i najmlađima približili važnost uloge i značaj
Matice srpske.
Izložba će moći da se poseti do 24. maja 2026. godine.
Realizaciju projekta omogućilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije.
