Prateći program izložbe
PLEMSTVO U SRPSKOJ VIZUELNOJ KULTURI XVIII VEKA
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
Autorska vođenja kroz izložbu
Dr Aleksandra Čelovski, kustoskinja
petak, 30. maj u 18.00 sati
subota i nedelja, 31. maj i 1. jun u 13.00 i 17.00 sati
Izložba Plemstvo u srpskoj vizuelnoj kulturi XVIII veka otvorena je za posete još
samo nedelju dana! Publika ima priliku da se do nedelje, 1. juna upozna sa tim kako je
izgledao život srpskog naroda na području Habzburške monarhije pod vladavinom
carice Marije Terezije, na koji način su srpski plemići dolazili do svojih titula i
kako su se razlikovali od austrijskog plemstva i po čemu su se porodice Tekelija,
Čarnojević, Stratimirović, Rašković, Georgijević izdvajali od drugih porodica?
Povodom zatvaranja izložbe, održaće se ukupno pet autorskih vođenja kustoskinje dr
Aleksandre Čelovski: u petak, 30. maja u 18.00 sati, kao i tokom vikenda, 31. maja i 1.
juna u 13.00 i 17.00 sati.
Predavanje
Sava Tekelija – ugarski plemić, srpski rodoljub i zadužbinar
prof. dr Branko Bešlin, istoričar
petak, 31. maj u 19.00 sati
Među malobrojnim plemićima koji su u 18. i 19. veku igrali vidnu ulogu u
političkom i kulturnom životu srpskog naroda, Sava Tekelija (1761–1842) zauzima
istaknuto mesto. Izdanak je porodice koja je za zasluge u ratovanju s Turcima jedna od
prvih uvrštena u plemstvo, među precima i srodnicima po muškoj i ženskoj liniji
imao je više graničarskih komandanata i crkvenih velikodostojnika koji su ostavili
traga u srpskoj istoriji. Međutim, dok su oni istrajavali u lojalnosti bečkom dvoru,
kod njega je prevladao osećaj staleške pripadnosti ugarskom plemstvu koje se
odupiralo apsolutizmu Habzburga i na Temišvarskom crkveno-narodnom saboru 1790.
godine suprotstavio se većini poslanika, zastupnika sveštenstva, oficira i
građanstva. Kao jedan od najobrazovanijih Srba, intelektualno se formirao u eposi
prosvetiteljstva ali je pratio i nove duhovne tokove. U svojim poznim godinama,
izabran je 1838. za doživotnog predsednika Matice srpske, svojim zadužbinama
učinio je da postane najbogatija kulturna ustanova nemađarskih naroda u Ugarskoj i
tako postavio temelje njenom dugom trajanju.
