Svečano otvaranje izložbe fotografija
50 GODINA POSLE
autora Ivana Karlavarisa
četvrtak, 3. septembar u 20.00 sati
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
Galerija Matice srpske sa velikim zadovoljstvom priređuje izložbu fotografija 50
godina posle autora Ivana Karlavarisa, fotografa, dizajnera fotografije, pedagoga
i darodavca Galerije Matice srpske. Svečano otvaranje izložbe biće održano u
četvrtak, 3. septembra u 20.00 sati. Na svečanom otvaranju publici će se obratiti dr
Tijana Palkovljević Bugarski, upravnica Galerije Matice srpske, prof. emeritus
Branimir Karanović, profesor fotografije, mr Ervin Dubrović, istoričar
umetnosti i prof. emerita Irina Subotić, istoričarka umetnosti. Izložbu će
otvoriti Ivica Lukanović, župan Primorsko-goranske županije.
Izložba 50 godina posle predstavlja osvrt na pola veka stvaralaštva i pedagoškog
rada Ivana Karlavarisa, čiji je profesionalni put neraskidivo povezan sa razvojem
fotografije i fotografskog obrazovanja u Novom Sadu i širem regionu. Njegov rad
obuhvata različite oblasti fotografije, od umetničke i primenjene fotografije do
dizajna i vizuelne komunikacije, a odlikuju ga estetska promišljenost, tehnička
preciznost i izrazita posvećenost načinu na koji fotografska slika komunicira sa
posmatračem.
Posebno mesto u Karlavarisovom stvaralaštvu zauzima pedagoški rad. Od 1974.
godine bio je profesor fotografije u Školi za dizajn „Bogdan Šuput“ u Novom Sadu,
gde je generacijama mladih stvaralaca prenosio znanje i iskustvo, podstičući ih da
fotografiju razumeju ne samo kao tehniku već i kao prostor ličnog i umetničkog
izraza. Od 1996. godine radi kao stručni saradnik na Akademiji umetnosti u Novom
Sadu, a od 2002. godine učestvuje u formiranju studijskog programa Fotografija,
postavljajući temelje visokoškolskog obrazovanja u ovoj oblasti. Od 2004. godine
sarađuje i sa Akademijom primenjenih umetnosti u Rijeci.
Karlavaris je tokom svoje karijere priredio više samostalnih izložbi u Kastavu,
Novom Sadu, Opatiji, Futogu i Kalugi, dok od 1976. godine redovno učestvuje na
brojnim grupnim izložbama. Za svoj rad dobio je niz nagrada i priznanja, među kojima
se izdvajaju prve nagrade na jugoslovenskim konkursima za spomeničku skulpturu i
dizajn, Pokrajinska nagrada za pedagoški rad u likovnom stvaralaštvu i Kristalna
plaketa Svetskog bijenala studentske fotografije/plakata.
Rođen 1947. godine u Crvenki, Ivan Karlavaris je nakon školovanja u Novom Sadu
usavršavao utilitarnu fotografiju u Nemačkoj. Tokom pet decenija rada izgradio je
prepoznatljiv autorski pristup fotografiji, ali i značajno uticao na razvoj
generacija fotografa i dizajnera. Njegov rad svedoči o fotografiji kao složenom
mediju koji istovremeno podrazumeva tehničko znanje, vizuelno promišljanje i
razumevanje šireg konteksta u kojem fotografska slika nastaje i komunicira.
Izložba 50 godina posle zato nije samo retrospektivni pogled na dosadašnji rad
jednog autora. Ona je i svedočanstvo o pedeset godina posvećenosti fotografiji,
obrazovanju i vizuelnoj kulturi, kao i o ličnosti koja je svojim stvaralaštvom i
pedagoškim radom ostavila dubok trag na kulturnoj sceni Novog Sada i šireg
regiona.
Izložba će biti otvorena do 13. septembra 2026. godine u Sobi za prepuštanje
umetnosti.
Prateći program izložbe
UMETNOST U SLUŽBI VERE: SJAJ I SLAVA KARLOVAČKE
MITROPOLIJE
Predavanje
Kult relikvija svetitelja u Karlovačkoj mitropoliji
Msr Natalija Stokanović, Muzej Srpske pravoslavne crkve Beograd
Petak, 4. septembar u 19.00 sati
U Muzeju Srpske Pravoslavne Crkve u Beogradu čuva se najveći broj relikvija
svetitelja, čije su mošti čuvane, ili se i dalje čuvaju, u fruškogorskim manastirima:
članova svetorodne loze Brankovića, Svetog cara Uroša V Nemanjića, Svetog kneza
Lazara, Svetog Stefana Štiljanovića i Svetog Teodora Tirona. Vekovima se oko njih
vodio i gradio bogat duhovni život Srba i pre Seoba, a posebno od 1690. godine u
Austrijskoj, odnosno Austro-ugarskoj carevini, čvrsto formirajući pravoslavnu
sakralnu topografiju na širokoj teritoriji Karlovačke mitropolije, nad kojom je
srpski patrijarh imao jurisdikciju. Oko njih je vekovima formirana duhovna
teritorija, koja je postala 1918. godine i nosilac srpske državnosti. Duhovna
teritorija Karlovačke mitropolije jeste bila mnogo šira, ali upravo su Banat, Bačka,
Baranja i Srem, sa Sremskim Karlovcima kao sedištem srpskog patrijarha, i
fruškogorskim manastirima, po završetku Velikog rata i raspada Austro-Ugarske
monarhije, otcepili od Ugarske, i prisajedinjeni Kraljevini Srba, Hrvata i
Slovenaca. Predavanje će doprineti osvetljavanju uloge moštiju svetitelja i
relikvija, kao jednog od činilaca u ovom viševekovnom državotvornom procesu.
Stručna tumačenja izložbe
Teodora Spasojević i Ana Vidić, studentkinje istorije umetnosti
Subota i nedelja, 5. i 6. septembar u 13.00 i 17.00 sati
Izložba Umetnost u službi vere: sjaj i slava Karlovačke mitropolije otvara priču
o jednoj od najvažnijih crkvenih i kulturnih institucija kod Srba u novovekovnom
periodu i o svetu koji se oko nje gradio više od tri veka.
Kroz izložena dela, prati se jedan dug i složen put – od skromnih ikona, do
raskošnih ikonostasa, razvijenog portretnog slikarstva i umetnosti koja je nosila i
duhovnu i društvenu poruku svog vremena. To je umetnost koja nije nastala samo kao
izraz vere, već i kao način da se sačuva identitet, istorija i položaj jedne zajednice u
okvirima Habzburške monarhije. U njoj se prepoznaju različiti uticaji evropskih
umetničkih centara, ali i jasan kontinuitet pravoslavne tradicije, koja je te uticaje
prilagođavala sopstvenom vizuelnom jeziku. Stručna vođenja vikendom će vas voditi
kroz tu priču – kroz promene, slojeve i značenja koja se kriju iza izloženih dela.
