Svečano otvaranje izložbe
AKSENTIJE MARODIĆ. U POTRAZI ZA VEČNOM LEPOTOM
petak, 16. oktobar u 20.00 sati
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
U godini u kojoj Matica srpska obeležava veliki jubilej – dva veka od osnivanja,
Galerija Matice srpske posebnu pažnju posvećuje umetniku čiji su život i rad
neraskidivo povezani s ovom najstarijom naučnom, književnom i kulturnom ustanovom
srpskog naroda. Izložba Aksentije Marodić. U potrazi za večnom lepotom
predstavlja najsveobuhvatniji do sada priređen uvid u stvaralaštvo ovog značajnog
srpskog slikara.
Svečano otvaranje izložbe biće priređeno u petak, 16. oktobra u 20.00 sati, a
prisutnima će se ovom prilikom obratiti dr Tijana Palkovljević Bugarski,
upravnica Galerije Matice srpske, dr Snežana Mišić, muzejska savetnica i autorka
izložbe i prof. dr Saša Brajović, istoričarka umetnosti. Otvaranje će upotpuniti
muzički program koji će izvesti Meila Tome Pihler, blok flauta i traverso, i
Andrej Jovanić, teorba.
Aksentije Marodić (Subotica, 1838 – Novi Sad, 1909), umetnik velikog talenta,
intelektualac široke kulture i interesovanja, aktivan u javnom životu i radu
najznačajnijih nacionalnih institucija svoga doba, ostavio je dubok trag u istoriji
srpske umetnosti i kulture XIX veka. Tragajući čitav život za večnom lepotom i
neprolaznim vrednostima stvorio je jedinstven umetnički opus zasnovan na
savremenoj evropskoj umetničkoj praksi 1860-ih i 1870-ih godina – poznonazarenskoj
likovnoj poetici, istoricizmu i idejama realizma. Najveći doprinos dao je na polju
religioznog slikarstva, pre svega radom na ikonostasu za crkvu u manastiru Kovilju,
kojim je na prostor Karlovačke mitropolije uneo nova umetnička shvatanja, nove
likovne i ikonografske koncepte. Kao dosledan sledbenik poznonazarenske tradicije
koji je uzore tražio i nalazio u italijanskom slikarstvu renesanse i baroka,
Marodićevo ugledanje na slavna dela evropske umetnosti nije bilo samo puko
kopiranje, već ih je on, poštujući dogmatska načela Srpske pravoslavne crkve, na
svojim platnima reintrepretirao i prerađivao, stvarajući autentična umetnička
dela.
Marodićevo stvaralaštvo formirano je na spoju evropskih i nacionalnih
umetničkih tradicija. Školovanje na bečkoj likovnoj Akademiji, putovanja po Italiji
i neposredni susreti sa delima starih majstora ostavili su snažan trag u njegovom
radu. Izložba zato posetiocima približava i njegove umetničke uzore, među kojima su
Rafaelo, Gvido Reni, Leonardo da Vinči, Van Dajk, ali i puteve kojima je Marodić
gradio sopstveni slikarski izraz.
Tematski raznovrsnim opusom koji krasi izvanredna slikarska tehnika i
promišljanjima o nacionalnoj umetnosti, Aksentije Marodić je dao važan doprinos
razvoju srpskog slikarstva XIX veka, dok je svojim aktivnim delovanjem u radu Matice
srpske i vizuelnim uobličavanjem njenog Panteona zauzeo trajno mesto u istoriji ove
najstarije nacionalne kulturno-naučne ustanove. Stoga se u godini u kojoj Matica
srpska obeležava veliki jubilej podsećamo jednog od njenih prvih privilegovanih
slikara, pružajući mogućnost sveobuhvatnog sagledavanja Marodićevog umetničkog
stvaralaštva i javnog delovanja, i njegovog smeštanja u samo središte srpske istorije
umetnosti i kulture.
Izložba donosi više od 110 umetničkih predmeta iz brojnih muzejskih i privatnih
kolekcija, od kojih se mnoga dela prvi put predstavljaju javnosti. Pored dela iz
kolekcija Galerije i Matice srpske, izloženi su radovi iz zbirki Eparhije bačke,
Narodnog muzeja Srbije, Eparhije sremske, Eparhije dalmatinske, Muzeja Srpske
pravoslavne crkve, Narodnog muzeja Crne Gore, Gradskog muzeja Subotica, Muzeja
grada Beograda, Muzeja grada Novog Sada, Srpskog narodnog pozorišta i Karlovačke
gimnazije.
Posebnu vrednost izložbi daje predstavljanje ikonostasa crkve manastira Kovilja,
najznačajnijeg i najmonumentalnijeg Marodićevog dela. Njegovo izlaganje omogućeno je
zahvaljujući velikom konzervatorsko-restauratorskom projektu koji su Galerija
Matice srpske i Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture, Petrovaradin
realizovali u periodu 2024‒2026. Obnovljeni ikonostas predstavlja stožer izložbe i
omogućava publici da se neposredno upozna sa izuzetnom slikarskom veštinom
umetnika i inovativnim rešenjima koja je razvijao tokom svoje umetničke karijere.
Savremene tehnologije dodatno proširuju doživljaj izložbe, zahvaljujući
saradnicima doc. dr Isidori Đurić, prof. dr Igoru Kekeljeviću, msr Filipu
Mirčeskom i Milošu Platiši. Interaktivna geografska karta prati Marodićeva
putovanja po Italiji i mesta koja je posećivao i opisivao, dok multimedijalni
sadržaji omogućavaju posetiocima da upoznaju dela pred kojima je učio i usavršavao
svoje slikarsko umeće.
Izložbu prati dvojezični katalog autorke dr Snežane Mišić, muzejske savetnice i
autorke izložbe, koji predstavlja važno svedočanstvo o novom čitanju i vrednovanju
Marodićevog bogatog stvaralaštva. Izložbu prate i dva dokumentarna filma – jedan
posvećen procesu konzervacije i restauracije ikonostasa crkve koviljskog manastira,
a drugi životu i delu Aksentija Marodića, u režiji Miroslava Stajića, Mista
Production.
Izložbu će obogatiti raznovrstan prateći program petkom u 19.00 sati i kustoska
vođenja vikendom u 13.00 i 17.00 sati. Takođe, za roditelje i decu pripremili smo
poseban porodični vodič, kako bismo i najmlađima približili stvaralaštvo
Aksentija Marodića.
Projekat je realizovan s blagoslovom Njegovog Visokopreosveštenstva Mitropolita
bačkog Gospodina dr Irineja, u saradnji s Pokrajinskim zavodom za zaštitu
spomenika kulture, Petrovaradin, Austrijskim kulturnim forumom Beograd i
Italijanskim institutom za kulturu u Beogradu.
Realizaciju projekta omogućili su Ministarstvo kulture Republike Srbije i
Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim
zajednicama, uz podršku kompanije DDOR Novi Sad.
