Izložba
SPORT U UMETNOSTI. UMETNOST SPORTA
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
16. maj – 24. avgust 2025. godine
Nakon izuzetno uspešnog predstavljanja izložbe u Kulturnom centru Srbije u
Parizu, Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske u Banja Luci i Muzeju
Hercegovine u Trebinju, izložba Sport u umetnosti. Umetnost sporta biće
svečano otvorena u petak, 16. maja u 20.00 sati u Galeriji Matice srpske.
Olimpijske igre su još od antičkih vremena uticale na društvena zbivanja i
trajno se utkale u kulturu evropskog kontinenta. One su zaustavljale ratove i
postavljale sportska nadmetanja ispred oružja, nauke i trgovine. Takmičari sportskog
duha bili su i ostali primer ljudi plemenitih vrlina i najvećih humanih vrednosti,
spojivši u sebi harmoniju telesnih i umnih veština. Umetnost je takve vrednosti
uvažavala, pratila i učinila ih trajnim kroz brojne uzorne predstave antičkih
sportista u duhu čuvene latinske izreke Mens sana in corpore sano. Prošlogodišnje
održavanje Olimpijskih igara u Parizu, gradu umetnosti, podstaklo nas je da u
kolekcijama srpskih muzeja tragamo za umetničkim delima i muzejskim predmetima sa
predstavama sporta i sportskih aktivnosti, kao i da kroz odabrane muzejske predmete
prikažemo jedan mogući pogled na sportsko-umetnički identitet srpskog naroda.
Izložba Sport u umetnosti. Umetnost sporta broji preko 40 umetničkih
dela i predmeta nastalih u periodu od 1858. do 2018. godine. Na izložbi će biti
predstavljena odabrana dela iz kolekcije Galerije Matice srpske, Muzeja savremene
umjetnosti Republike Srpske, Muzeja Jugoslavije, Galerije slika „Sava Šumanovićˮ u
Šidu, Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, Galerije Srpske akademije nauka i
umetnosti i Kuće Legata u Beogradu. Odabrane radove potpisuju umetnici Sava
Šumanović, Ivan Radović, Petar Dobrović, Ivan Tabaković, Steva Todorović, Petar
Omčikus, Dušan Todorović, Bojan Bem, Uroš Đurić i Tomislav Peternek, ali i
Henri Mur, Endi Vorhol, Saj Tvombli, Mikelanđelo Pistoleto, Gotfrid Helnvajn i
Džejms Rozenkvist. Takođe, publika će imati priliku da vidi i sportske rekvizite,
medalje i fotografije iz kolekcije Muzeja Jugoslavije i umetničke fotografije iz
Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, koji svedoče o učešću srpskih i
jugoslovenskih sportista na pređašnjim Olimpijskim igrama i o organizaciji
najvećih sportskih manifestacija u ondašnjoj državi.
Na izložbi će putem novih modernih tehnologija biti predstavljena i
najstarija predstava sporta na čuvenoj slici Prvo srpsko gimnastičko društvo iz
1858. godine slikara Stevana Todorovića iz kolekcije Narodnog muzeja Srbije.
„Nema sumnje da je kao fenomen modernosti tokom dvadesetog veka
sport fascinirao brojne stvaraoce. Sport je istovremeno uspeo da se
izdigne iznad puke „tematske“ preokupacije umetnika. Sport u
umetnosti trasirao je put ka umetnosti sporta. Ili je možda bilo
obrnuto? Upravo o ovoj dijalektici svedočiće posetioci izložbe u
Parizu, a Kulturni centar Srbije biće obavezna stanica između dva
sportska događaja. Jer, u Parizu se ne može bez umetnosti, čak i kada
se čini da će joj sport „oduzeti“ prvo mesto.“ – iz recenzije prof. dr
Dijane Metlić, istoričarke umetnosti.
Pripremom ove izložbe oformljena je „muzejska reprezentacijaˮ koja je, kroz
jedinstven odabir umetničkih dela i muzejskih predmeta, na Olimpijskim igrama u
Parizu prošle godine nastupila u disciplini umetnost sa temom sporta u srpskim
muzejskim kolekcijama i ukazala na važnost kulturne diplomatije.
Realizacija izložbe je rezultat saradnje između Galerije Matice srpske,
Muzeja Jugoslavije, Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpke i Muzeja savremene
umetnosti u Beogradu. Izložbu Sport u umetnosti. Umetnost sporta prati srpsko-
francuski istoimeni katalog sa uvodnim tekstom dr Tijane Palkovljević Bugarski,
upravnice Galerije Matice srpske i mr Nede Knežević, direktorke Muzeja
Jugoslavije, koje su ujedno i koordinatorke projekta. Autorske tekstove potpisuju
prof. dr Simona Čupić, istoričarka umetnosti i prof. dr Sarita Vujković,
direktorka Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, koje su autorke izložbe.
Stručni saradnici na realizaaciji izložbe su msr Nikola Ivanović, kustos Galerije
Matice srpske i Radovan Cukić, viši kustos Muzeja Jugoslavije.
Ministarstvo kulture Republike Srbije omogućilo je realizaciju kataloga i
izložbe, a podršku je pružio Francuski institut u Srbiji. Pokrovitelj izložbe je
DDOR osiguranje Novi Sad, koje je i zvanično osiguranje Olimpijskog tima Srbije.
MEĐUNARODNI DAN MUZEJA
I EVROPSKA NOĆ MUZEJA
Subota i nedelja, 17. i 18. maj
Galerija Matice srpske, Trg galerija 1, Novi Sad
Ove godine u subotu i nedelju, 17. i 18. maja proslavljaju se dva najveća „muzejska
praznika“ – Međunarodni dan muzeja i Evropska noć muzeja. Međunarodni dan muzeja
ustanovila je organizacija ICOM (International Council of Museum) s idejom da kao
globalna platforma služi za promociju uloge muzeja. Galerija Matice srpske
pripremila je bogat i raznovrstan program, a vrata našeg muzeja biće otvorena za
publiku u subotu, 17. maja od 10.00 do 22.00 sata i u nedelju, 18. maja od 10.00 do 18.00
sati. Ulaz u GMS od petka do nedelje biće besplatan.
Detaljnije o programu
SUBOTA, 17. MAJ
11.00 sati: Kreativna radionica za decu Simboli časti i hrabrosti
Jeste li znali da i vaša porodica može imati svoj grb? Na šta vas asocira kada čujete
reč heraldika? Možete li da zamislite simbole koji predstavljaju hrabrost,
zajedništvo ili snagu? Ove subote otkrićemo kako su nastajali grbovi, šta su
predstavljali simboli na njima i od kojih materijala su bili napravljeni.U kreativnom
delu radionica, mlađa deca će imati priliku da osmisle i naprave grb naše radionice,
dok će tinejdžeri istraživati grbove poznatih plemićkih porodica, otkriti njihove tajne
simbola, boja i poruka.
Radionice se organizuju za maksimalno 15 dece uzrasta od 5 do 9 godina. Učešće deteta
na radionici potrebno je prijaviti popunjavanjem elektronskog upitnika. Link za
prijavu: https://forms.gle/Ri2PDSGzCQgkxeoF7
12.00 sati: Konzervatorska priča Konzervatorsko-restauratorski tretmani
izvedeni na portretu Andreje Andrejevića
msr Ivana Dobromirov, konzervatorka
Konzervatorka msr Ivana Dobromirov predstaviće kako je tekao konzervatorski rad na
portretu Andreje Andrejevića koji je izložen na izložbi Plemstvo u srpskoj vitzuelnoj
kulturi XVIII veka. Na predavanju ćemo se baviti portretom Andreje Andrejevića iz
konzervatorsko-restauratorske perspektive i tehničke zaštite umetničkih dale.
Pričaćemo o istorijiskim tehnikama konzervacije i restauracije, savremenim
pristupima i metodama izvedenim na delu i ishodima tretmana. Kroz prezentaciju i
vizuelne prikaze procesa rada publika će imati priliku da vidi i sagleda tehničku
stranu zaštite umetničkih dela iz prakse konzervatorske radionice Galerije Matice
srpske.
13.00 i 17.00 sati: Kustosko vođenje Hronologija srpske umetnosti
msr Stanislava Jovanović Mindić, kustoskinja
Kako je tekao razvoj srpske likovne umetnosti i koje su to umetničke pojave koje je
određuju? Krenite na umetničko putovanje kroz modul Hronologija srpske umetnosti i
upoznajte se zografskim ikonama, grafikama, slikama, crtežima i skulpturama iz epoha
baroka, klasicizma, romantizma, realizma i modernizma.
15.00 sati: Autorsko vođenje kroz izložbu Plemstvo u srpskoj vizuelnoj kulturi XVIII
veka
dr Aleksandra Čelovski, kustoskinja
Publici će biti predstavljen život plemstva okupljenog pod okriljem Karlovačke
mitropolije tokom XVIII veka kroz više izložbenih celina. Izložba analizira fenomen
plemstva iz različitih perspektiva, od sticanja plemićkog statusa, prilagođavanja
ličnog identiteta pojedinca zahtevima reprezentativne javnosti kroz poručivanje
portreta, prilaganje Crkvi i ktitorske aktivnosti, patronažu umetnosti i kulture,
podizanja raskošnih kurija i dvoraca pa do odabiranja lokacija grobnih mesta.
16.00 – 17.30 sati: Kreativna radionica za tinejdžere Simboli časti i hrabrosti
Jeste li znali da i vaša porodica može imati svoj grb? Na šta vas asocira kada čujete
reč heraldika? Možete li da zamislite simbole koji predstavljaju hrabrost,
zajedništvo ili snagu? Ove subote otkrićemo kako su nastajali grbovi, šta su
predstavljali simboli na njima i od kojih materijala su bili napravljeni.U kreativnom
delu radionica, mlađa deca će imati priliku da osmisle i naprave grb naše radionice,
dok će tinejdžeri istraživati grbove poznatih plemićkih porodica, otkriti njihove tajne
simbola, boja i poruka.
Radionice se organizuju za maksimalno 15 dece uzrasta od 10 do 13 godina. Učešće deteta
na radionici potrebno je prijaviti popunjavanjem elektronskog upitnika. Link za
prijavu: https://forms.gle/iVXDLM3t2eZrUZjn7
18.00 sati: Sa konzervatorom na TI
Posetioci Noći muzeja imaće priliku da zavire u nedostupne delove Galerije Matice
srpske – konzervatorske ateljee. Uz razgovor sa konzervatorima saznaćete kako se
restauriraju i konzerviraju umetnička dela različitih materijala – od slika na platnu
do ramova i skulptura.
19.00 sati: Predavanje Ruski plemići srpskog porekla
Marija Stoborod Šibanova, kulturološkinja
Predavanje Ruski plemići srpskog porekla biće posvećeno tome kako su se pojavili Srbi
u Rusiji u doba Petra Velikog, kako su u Ruskom carstvu nastale plemićke porodice
srpskog porekla i kako su se najčuveniji od tih plemića proslavili kao vojskovođe,
guverneri i diplomate.
20.00 sati: Kustosko vođenje kroz izložbu Sport u umetnosti. Umetnost sporta
Uroš Đurić, umetnik
Na koji način sport inspiriše umetnike da stvaraju autentična umetnička dela i kako se
prikazuje sport u umetnosti saznajte na kustoskom vođenju umetnika Uroša Đurića.
Izložba predstavlja preko 40 umetničkih dela, fotografija i sportskih rekvizita, među
kojima su i dva rada Uroša Đurića o kojima će umetnik nešto više reći zainteresovanoj
publici.
NEDELjA, 18. MAJ
10.00 sati: Kafa sa upravnicom
U okviru programa otvaranja nove stalne postavke GMS, jedan od najposećenijih je bilo
ispijanje jutarnje kafe u salonu sa upravnicom Galerije. Pridružite nam se i ove nedelje
u svečanom salonu na kafi, uz koju će se voditi razgovor o radu Galerije, izazovima i
iskustvima, kao i kako izgleda svakodnevni muzejski život. Upravnica dr Tijana
Palkovljević Bugarski će odgovoriti na svako vaše pitanje.
11.00 sati: Kustosko vođenje kroz izložbu Sport u umetnosti. Umetnost sporta
dr Tijana Palkovljević Bugarski, upravnica GMS
Izložba Sport u umetnosti. Umetnost sporta broji preko 40 umetničkih dela i
predmeta nastalih u periodu od 1858. do 2018. godine. Odabrane radove potpisuju brojni
umetnici poput Save Šumanovića, Petra Dobrovića, Ivana Tabakovića, Bojana Bema, ali
i Henri Mura i Endija Vorhola. Takođe, publika će imati priliku da vidi i sportske
rekvizite, medalje i fotografije iz kolekcije Muzeja Jugoslavije i umetničke
fotografije iz Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, koji svedoče o učešću srpskih i
jugoslovenskih sportista na pređašnjim Olimpijskim igrama i o organizaciji najvećih
sportskih manifestacija u ondašnjoj državi.
12.00 sati: Konzervatorska priča Pergament i privilegijalne povelje
Georg Jovanović
Predavanje obrađuje istoriju, nastanak i razvoj pergamenta kao pisaće podloge, od 2. veka
p.n.e. do 20. veka. Poseban segment biće posvećen privilegijalnim poveljama – zvaničnim
dokumentima pisanim na pergamentu, kojima se dodeljuju prava, povlastice ili imovina.
Biće objašnjen njihov pravni i simbolički značaj, vizuelna i kaligrafska obrada, kao i
uloga u potvrdi vladarske vlasti i pravnog poretka. Razmatraće se način izrade ovih
povelja, protokol čuvanja, njihova prezentacija u arhivima i muzejima, kao i primeri iz
domaće i svetske istorije.
13.00 i 17.00 sati: Kustosko vođenje Hronologija srpske umetnosti
Ivana Janjić, kustoskinja
Kako je tekao razvoj srpske likovne umetnosti i koje su to umetničke pojave koje je
određuju? Krenite na umetničko putovanje kroz modul Hronologija srpske umetnosti i
upoznajte se zografskim ikonama, grafikama, slikama, crtežima i skulpturama iz epoha
baroka, klasicizma, romantizma, realizma i modernizma.
15.00 sati: Kustosko vođenje kroz izložbu Plemstvo u srpskoj vizuelnoj kulturi XVIII
veka
msr Goran Vujkov, muzejski edukator
Publici će biti predstavljen život plemstva okupljenog pod okriljem Karlovačke
mitropolije tokom XVIII veka kroz više izložbenih celina. Izložba analizira fenomen
plemstva iz različitih perspektiva, od sticanja plemićkog statusa, prilagođavanja
ličnog identiteta pojedinca zahtevima reprezentativne javnosti kroz poručivanje
portreta, prilaganje Crkvi i ktitorske aktivnosti, patronažu umetnosti i kulture,
podizanja raskošnih kurija i dvoraca pa do odabiranja lokacija grobnih mesta.
15.30 na ruskom i 16.30 sati na srpskom jeziku: Predavanje Majka kneza Pavla –
Tragedija jedne lepote
Marija Stoborod Šibanova, kulturološkinja
Priča o sudbini kneginje Aurore Pavlovne Karađorđević, kasnije di Nogera, rođenoj
Demidov. Uprkos očiglednoj lepoti, velikom imanju i visokom položaju u društvu, njen
život je bio kratak i tragičan.
