Prateći program izložbe
UMETNOST U SLUŽBI VERE: SJAJ I SLAVA KARLOVAČKE
MITROPOLIJE
Predavanje
Kalendar praznika u Karlovačkoj mitropoliji
dr Isidora Točanac Radović, Istorijski institut u Beogradu
Petak, 24. jul u 19.00 sati
Srpski kalednar verskih praznika menjao se tokom vremena. Povećanje broja
zapovednih praznika, onih koji su proslavljani neradno tokom celog dana, može se
pratiti od 16. veka. Do kraja šezdesetih godina 18. veka, u kalendaru praznika u
Karlovačkoj mitropoliji skoro trećinu su činili zapovedni praznici, nazivani i
crvena slova. U sklopu reformi koje je pokrenula Marija Terezija u Habzburškoj
monarhiji, tokom sedamdesetih godina 18. veka izvršena je i reforma kalendara
verskih praznika. Tada je ukinut, tj. razrešen veliki broj praznika koje su kao
neradne dane proslavljale sve verske zajednice u Habzburškoj monarhiji. Jedan od
razloga ukidanja verskih praznika bilo je povećanje broja radnih dana, odnosno
produženje radne godine.
Predavanje Kalendar praznika u Karlovačkoj mitropoliji posvećeno je promenama u
kalendaru pravoslavnih praznika tokom druge polovine 18. veka. Smanjenje broja
zapovednih praznika izvršeno je u Karlovačkoj mitropoliji u tri navrata između
1769. i 1786. godine. Posebna pažnja biće posvećena razrešenju zapovednih praznika
posvećenih svetiteljima Srbima. Tokom izlaganja biće predstavljeni i mesecoslovi
čije je štampanje pratilo etape u reformi kalendara.
Stručna tumačenja izložbe
Darko Petrov, istoričar umetnosti i Ana Vidić, studentkinja istorije
umetnosti
Subota i nedelja, 25. i 26. jul u 13.00 i 17.00 sati
Izložba Umetnost u službi vere: sjaj i slava Karlovačke mitropolije otvara priču
o jednoj od najvažnijih crkvenih i kulturnih institucija kod Srba u novovekovnom
periodu i o svetu koji se oko nje gradio više od tri veka.
Kroz izložena dela, prati se jedan dug i složen put – od skromnih ikona, do
raskošnih ikonostasa, razvijenog portretnog slikarstva i umetnosti koja je nosila i
duhovnu i društvenu poruku svog vremena. To je umetnost koja nije nastala samo kao
izraz vere, već i kao način da se sačuva identitet, istorija i položaj jedne zajednice u
okvirima Habzburške monarhije. U njoj se prepoznaju različiti uticaji evropskih
umetničkih centara, ali i jasan kontinuitet pravoslavne tradicije, koja je te uticaje
prilagođavala sopstvenom vizuelnom jeziku. Stručna vođenja vikendom će vas voditi
kroz tu priču – kroz promene, slojeve i značenja koja se kriju iza izloženih dela.
