U godini u kojoj Matica srpska, najstarije književno, kulturno i naučno društvo u
Srba, obeležava veliki jubilej dva veka od osnivanja, Galerija Matice srpske
priredila je izložbu Umetnička zbirka Matice srpske, posvećenu predstavljanju
jedinstvene umetničke kolekcije koja je nastajala u kontinuitetu od 1826. godine do
današnjih dana.
Svečano otvaranje izložbe održano je danas, 16. februara u 12.00 sati, na dan kad je
Matica srpska osnovana. Prisutnima su se obratile dr Tijana Palkovljević
Bugarski, upravnica Galerije Matice srpske, dr Branka Kulić, istoričarka
umetnosti, dugogodišnja upravnica GMS, a danas predsednica Upravnog odbora GMS
i msr Stanislava Jovanović Mindić, autorka izložbe.
Dr Tijana Palkovljević Bugarski pozdravila je prisutne: „Od samih početaka
svojih delovanja osnivači Matice srpske utemeljili su i realizovali ideju koja traje
i danas, a to je briga o kulturi – jeziku, književnosti, umetničkom stvaralaštvu, ali i
nauci srpskog naroda. Veliki jubilej prepoznali smo kao priliku da kroz umetnost
iskažemo jednu izuzetnu ideju koja se po svojoj dalekovidosti izdvojila u srpskoj
kulturi, a materijalizovala u delatnosti Matice srpske tokom dva veka.“
Nešto više o izložbi rekla je msr Stanislava Jovanović Mindić: „Ova izložba
svedoči o značaju jedne ideje. Danas, ta vizija je ostvarena kako kroz portretnu zbirku,
tako i kroz brojna dela koja svedoče o pojedincima povezanim sa Maticom, o
posvećenosti i dobročinstvu. Izložba svedoči o umetnicima okupljenim oko
Matičine vizije i o umetnosti koja gradi vizuelni identitet jedne institucije, ali i
našeg naroda.“
Dr Branka Kulić otvorila je iz6ložbu rečima: „Panteon znamenitih Srba je
okosnica zbirke koja je danas izložena kao podsetnik na imena i likove ljudi koji su
svoj rad utkali u dvovekovni život Matice srpske.“
Ova izložba, kroz pažljivo odabrana umetnička dela, predstavlja složenu istoriju i
izuzetnu vrednost umetničke zbirke Matice srpske, koja je nastajala uporedo sa
razvojem same ustanove i njenom trajnom misijom – brigom o kulturi, jeziku,
književnosti, umetničkom stvaralaštvu i nauci srpskog naroda. Od samih početaka
svog delovanja, osnivači Matice srpske prepoznali su značaj umetnosti kao jednog od
ključnih nosilaca kulturnog identiteta i istorijskog pamćenja.
Istovremeno sa svojim programskim i naučnim delovanjem, Matica srpska započela je
i sistematsko sakupljanje portreta svojih osnivača, predsednika, sekretara, časnika i
dobrotvora, kao i istaknutih narodnih delatnika, sa jasnom idejom formiranja
Panteona znamenitih Srba. Kroz ovu posebnu umetničku celinu građen je vizuelni
identitet srpskog naroda i njegove kulture, a zbirka je vremenom prerasla u bogatu i
izuzetnu galeriju portreta, koja se i danas kontinuirano uvećava poručivanjem
portreta predsednika Matice srpske, ali i drugih značajnih ličnosti.
Pored portreta, umetnička zbirka obuhvata i brojne medalje, plakete, diplome i
odlikovanja koje je Matica srpska tokom dva veka postojanja poručivala ili primala
povodom značajnih godišnjica i priznanja za doprinos razvoju srpske kulture i
društva. Kao posebna celina u okviru izložbe predstavljen je i Kabinet sekretara, sa
nameštajem i portretima o izuzetnoj ulozi koju su istaknuti sekretari, poput
Teodora Pavlovića, Jovana Đorđevića i Milana Savića, imali u razvoju i delatnosti
Matice srpske.
Značajan deo postavke čini izbor najvažnijih poklona i zaveštanja koje je Matica
srpska dobila nakon Drugog svetskog rata, među kojima su darovi Lazara i Savete
Stojković, Olge i Koste Milutinovića, Sofije Šaškijević, kao i Suzane i Borivoja
Samolovčeva. Posebno mesto zauzima i nedavno realizovano testamentarno zaveštanje
novosadskog slikara Miodraga Mihajlovića, koje još jednom potvrđuje da je ideja
darivanja i zaveštavanja umetničkih dela sopstvenom narodu živa i u savremenom
dobu.
Istovremeno, izložba svedoči o spremnosti Matice srpske da se prilagođava vremenu
i savremenim umetničkim i društvenim tokovima. Povodom značajnih jubileja,
Matica srpska u novije vreme poziva savremene umetnike da svojim delima odgovore
na postavljene teme i ta dela ostave Matici na dar. Takvi projekti realizovani su
2016. godine, povodom 190 godina Matice srpske, kroz interpretacije motiva košnice
kao njenog simbola, kao i 2024. godine, kada su umetnici u tehnici grafike
odgovorili na jubilej 200 godina Letopisa Matice srpske, najstarijeg književnog
časopisa na svetu koji izlazi u neprekinutom kontinuitetu.
U prostoru Galerije Matice srpske biće predstavljena odabrana dela iz Zbirke
Matice srpske, dok će deo zbirke koji se nalaze u zgradi Matice srpske biti dostupan
publici putem novih tehnologija i multimedijalnih sadržaja. Izložbu prati
dokumentarni film u produkciji Galerije Matice srpske, dok režiju i scenario
potpisuje Miroslav Stajić.
Izložba Umetnička zbirka Matice srpske nastaje na temeljima duboke i dugotrajne
saradnje Galerije Matice srpske i njenog osnivača, sa zajedničkom idejom o važnosti
čuvanja materijalnih svedočanstava kulturnog kontinuiteta i vizuelnog identiteta
srpskog naroda. Uprkos brojnim istorijskim, društvenim i političkim izazovima,
umetnička zbirka Matice srpske svedoči o istrajnosti vizionarske ideje Matice
srpske kao sabirnog središta srpske kulture i trajnoj vrednosti umetnosti kao njenog
temelja.
Izložbu će obogatiti raznovrstan prateći program petkom u 19.00 sati i kustoska
vođenja vikendom u 13.00 i 17.00 sati. Takođe, izložbu će pratiti porodični vodič za
roditelje sa decom, kako bismo i najmlađima približili važnost uloge i značaj
Matice srpske.
Izložba će moći da se poseti do 24. maja 2026. godine.
Realizaciju projekta omogućilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije.
