Kolektivna kaligrafska izložba
U ČAST ZAHARIJE ORFELINA
– 300 godina od rođenja –
16-30.1.2026.
(radnim danima od 9:00 do 19:00)
Otvaranje izložbe: 16.1.2026. u 18:00
Ogranak Srpske akademije nauka i umetnosti u Novom Sadu
Pašićeva br.6
Projekt podržali:
Uprava za kulturi Grada Novog Sada
OŠ „Jovan Jovanović Zmaj“ u Sremskoj Kamenici
Ogranak Srpske akademije nauka i umetnosti u Novom Sadu
ZAHARIJA ORFELIN je rođen 1726. godine u Vukovaru, a od 1749.
pretežno je živeo u Novom Sadu i Sremskim Karlovcima. Bio je učitelj,
sekretar, ilustrator, grafičar, bakrorezac, kaligraf, pedagoški pisac,
pesnik, prevodilac, teolog, projektant, izdavač, filolog, urednik kalendara i
časopisa, recenzent, korektor, prirodnjak, botaničar i tehnolog, vinogradar…
Najznačajnije Orfelinove školske knjige su „Kaligrafija“ i „Slovenski
bukvar“ (napisan na crkvenoslovenskom jeziku, prvi bukvar za srpsku decu posle
dugogodišnje upotrebe ruskih bukvara „Velikog kijevskog“ i „Malog moskovskog“).
Najveća Orfelinova dela su „Istoria o žitia i slavnih delah velikago
Gosudaria i Imperatora Petra Pervago“/„Istorija Petra Velikog“ (Orfelinovo
životno i najopsežnije delo), „Svečani pozdrav Mojseju Putniku“, „Gorestni
plač“/„Plač Serbiji“, „Traktat o jedinstvu crkve“, „Večni kalendar“, „Iskusni
podrumar“, „Slaveno-serbski magazin“ (prvi srpski i prvi časopis na čitavom
slovenskom jugu)…
Iako je bio značajan čovek
Zaharija Orfelin je bio nezasluženo
izopštavan. Dugo vremena je bio i
nepravedno zaboravljen.
Potraga za Orfelinovim grobom od
2009. godine je bila duga i veoma teška.
Nakon bolesti i upokojenja
19.1.1785. godine na majuru Eparhije
bačke SPC na Sajlovu Zaharija Orfelin
je sahranjen na Sv. Jovanovskom groblju u
Novom Sadu.
Pri preseljenju groblja 1921.
godine njegove kosti su prenete u
zajedničku grobnicu na Uspenskom
groblju. Danas se tu nalazi zapušten
nadgrobni spomenik. Dali smo
inicijativu i za njegovu obnovu.
Još od Orfelinovog upokojenja
1785. godine Novi Sad mu duguje
nadgobni spomenik i statuu dostojne
njegovog značaja za srpsku kulturu i
obrazovanje.
Udruženje vojvođanskih učitelja je
od 2009. g. u više navrata dopisima od
Grada Novog Sada tražilo da se
odužimo Orfelinu. Nakon dva i po veka
u planu je postavljanje spomenika u
Almaškom kraju.
Večiti kalendar, Zaharije Orfelina
„Tek kada podigne statuu Orfelinu,
Novi Sad će biti prosvećen“,
poruka je Dositeja Obradovića iz 1785. godine.
NASTAVNICI I UČENICI NA PUTU ZAHARIJE ORFELINA
2006. godine prvi put smo se sreli sa srpskom kaligrafijom na
trodnevnoj obuci „Uvod u kaligrafiju“ prof. Dragana Bosnića u
organizaciji Saveza učitelja Republike Srbije u Beogradu.
Iste godine divili smo se izvanrednoj izložbi novosadskog
kaligrafa Svetozara Pajića Dijaka u galeriji IK „Prometej“.
Počeli smo istraživati metodiku kaligrafskog rada i polako
poučavati i svoje učenike.
2008. godine za Dan Grada Novog Sada u Društvu učitelja Novog Sada
organizovali smo gradski kaligrafski konkurs „Sveti Sava“ za
učenike novosadskih OŠ i priredili lepu izložbu u foajeu SNP.
2009. godine Udruženje vojvođanskih učitelja počinje organizovan
razvoj školske kaligrafije, proučavanje i promovisanje lika i dela
Zaharije Orfelina kroz projekt „Dani Zaharije Orfelina“:
Obeležavanje 19. januara – Dana Zaharije Orfelina/Dana lepog
pisanja (izložbe, sećanje na Zahariju Orfelina),
Uspešnu saradnju sa novosadskim kaligrafom Svetozarom
Pajićem Dijakom,
Organizovanje jesenje Kaligrafske kolonije za nastavnike „Na
putu Zaharije Orfelina“ u OŠ „Jovan Jovanović Zmaj“ u
Sremskoj Kamenici,
Organizovanje radionica, obuka i izložbi,
Od 2011. godine kaligrafsko republičkio takmičenje sa
međunarodnim učešćem „Svetosavlje i naše doba“ po Kalendaru
smotri i takmičenja Ministarstva prosvete Republike Srbije
(u okviru većeg likovno-literarno-kaligrafskog takmičenja),
Od 2014. godine kaligrafsko republičkio takmičenje sa
međunarodnim učešćem „Dani Nikole Tesle“ po Kalendaru
smotri i takmičenja Ministarstva prosvete Republike Srbije,
Od 2017. do 2022. godine časovi kaligafije u Svetoarhangelskoj
letnjoj školi u Manastiru Svetih Arhangela kod Prizrena,
Od 2024. godine kaligrafsko republičkio takmičenje sa
međunarodnim učešćem „Umetnost pisma – KALIGRAFIJA“ po
Kalendaru smotri i takmičenja Ministarstva prosvete
Republike Srbije…
Sa ogromnom ljubavlju prema umetnosti pisma, preko naših vrednih
nastavnika i zainteresovanih, darovitih učenika, a sve u čast
Zaharije Orfelina, srpska školska kaligrafija se iz godine u
godinu širi i razvija.
Ovogodišnja izložba Udruženja vojvođanskih učitelja
„U čast Zaharije Orfelina – 300 godina od rođenja“
obuhvata:
1. Celovit prikaz lika i dela Zaharije Orfelina.
2. Dva odabrana dela novosadskog kaligrafa Svetozara Pajića
Dijaka.
3. Radove Inge Laćarac, najbolje učenice kaligrafkinje
Republike Srbije generacije 2010.
4. Kaligrafske radove učesnika ovogodišnje kaligrafske
kolonije „Na putu Zaharije Orfelina“ za nastavnike:
Verouč. Jelena Berić Ćeranić, Novi Sad
Prof. Aleksandra Dragić, Čurug
Prof. Bojana Radivojević, Kupinovo
Prof. Vera Stojšić-Gašparovski, Novi Sad
Prof. Vesna Kukić, Pećinci
Prof. Dušan Jocić, Šabac
Prof. Elizabeta Puškaš, Sremska Mitrovica
Prof. Ivana Dragin, Novi Sad
Prof. Mladenka Ružić, Prijepolje
Prof. Ružica Škorić, Novi Sad
Prof. Sonja Ninković Vasiljević, Novi Sad
Prof. Tankosava Milanović, Kuršumlija
Prof. Tatjana Smiljanić, Novi Sad
Prof. Tijana Đulinac, Kljajićevo
Priređivač izložbe i autorka kataloga: Vera Stojšić-Gašparovski
Organizator izložbe: Udruženje vojvođanskih učitelja, www.uvu.rs
PLAN RADA
UDRUŽENjA VOJVOĐANSKIH UČITELjA
Stručno usavršavanje učitelja (stručni
jednodnevni i višednevni seminari: kursevi,
tribine, savetovanja, konferencije, ugledni
časovi, promocije knjiga i stručne literature,
sabori učitelja, susreti, kolonije, izložbe,
smotre i konkursi (afirmacija dečijeg i
učiteljskog stvaralaštva), kulturne i obrazovne
manifestacije, informisanje…
Strukovno povezivanje
a) učitelja i učiteljskih društava sa teritorije
AP Vojvodine,
b) saradnja sa drugim učiteljskim društvima i
Savezom učitelja Republike Srbije,
v) saradnja sa Učiteljskim fakultetima u
Somboru, Beogradu i Zajednicom učiteljskih
fakulteta
g) saradnja sa gradskim, pokrajinskim i
republičkim organizacijama i ustanovama
d) saradnja sa udruženjima i organizacijama iz
zemlje i inostranstva.
Staleška i organizaciona pitanja UVU:
a) osmišljavanje rada i razvoja UVU,
b) podsticanje osnivanja i rada učiteljskih
društava u gradovima Vojvodine,
v) opremanje nastavnim i tehničkim sredstvima,
g) zadovoljavanje profesionalnih potreba
učitelja Vojvodine,
d) obezbeđivanje materijalnih sredstava za rad
UVU i vraćanje učiteljske imovine,
đ) izdavaštvo (nastavna sredstva, časopisi,
bilteni, letopisi, stručna literatura…),
đ) predlaganje svojih članova za pokrajinska i
republička priznanja.
4. Ostali zadaci UVU su:
1. da učestvuje u inoviranju vaspitno obrazovnog
procesa,
2. da doprinosi unapređivanju pedagoške
teorije i prakse (vezano za mlađi osnovnošk.
uzrast),
3. da razvija i usavršava vrednovanje i
podsticanje stvaralačkog rada svojih članova,
4. da razvija saradnju sa društvenim
organizacijama u cilju što bolje i
efikasnije organizacije delatnosti UVU i
pedagoške delatnosti u školama,
5. da doprinosi usavršavanju i preobražaju
institucija koje obrazuju i usavršavaju
učiteljski kadar za potrebe savremene škole,
6. da izdavačkom delatnošću širi progresivne
pedagoške, stručne i naučne ideje i
afirmiše pozitivna iskustva svojih članova,
7. da neguje napredne tradicije učitelja
Vojvodine i Republike Srbije i proučava
istoriju naprednog učiteljskog pokreta,
8. da neguje stvaralačku i konstruktivnu kritiku
u oblasti naučno – pedagoškog i društvenog
razvoja,
9. da razvija naučno – istraživački rad u
oblasti vaspitanja i obrazovanja…
PLAN AKTIVNOSTI UVU U 2026.
16-31. januar – DANI ORFELINA
18. Kaligrafska izložba „U čast Zaharije
Orfelina -300 godina od rođenja“ u OSANU,
19. januar – Dan Zaharije Orfelina/ Dan lepog
pisanja (izložbe, radionice)
1. februar – Dan Grada Novog Sada
12. februar – Dan lutkarstva Srbije
14. mart – Dan Miroslava Antića/ Mikin dan
u KC Novog Sada (likovni konkurs)
mart – Kaligrafsko republičko takmičenje
„Umetnost pisma-KALIGRAFIJA“
2. april – Dan književnosti za decu i
Spomen drvo za pesnika
29-30. maj – 32. festival lutkarstva osnovnih
škola (FLUOŠ) – republička smotra
16. maj – 34. Konkurs „Svetosavlje i naše doba“
(15. kaligrafsko republičko takmičenje)
1-7. jun – 69. Zmajeve dečje igre (učešće)
1-31. jul – 13. Dani Nikole Tesle u Novom Sadu
10. jul – Dan Nikole Tesle
12. septembar – 24. BUKOVAČKI planinarski
maraton (učešće)
5. oktobar – SVETSKI DAN UČITELjA
– Dokumentarne fotografije učitelja –
svedočanstvo vremena (izložba)
24-25. oktobar – 18. Kaligrafska kolonija za
nastavnike „Na putu Zaharije Orfelina“
8. novembar – Dan Vuka Karadžića
14. novembar – 17. Metodički dani učitelja i
6. Konkurs – Pedagoška inovacija u razrednoj
nastavi „DIMITRIJE – MITA ČIPČIĆ”
6. decembar – Dan Jovana Jovanovića Zmaja
—————————————————————-
UDRUŽENjE
VOJVOĐANSKIH UČITELjA
—————————————————————-
BULEVAR JAŠE TOMIĆA 19 B
21000 NOVI SAD
Republika Srbija
tel: +38163/523-748
uciteljivojvodine@gmail.com
www.uvu.rs
youtube Udruženje vojvođanskih učitelja
t.r. 325-9500600037600-61
Vojvođanska(OTP)
t.r. 840-4543763-55 Uprava za trezor
PIB:102374069
Matični br. 087 61 540
ŠTA je Udruženje Vojvođanskih Učitelja?
Udruženje Vojvođanskih Učitelja (UVU) je
nevladino, vanpartijsko, samofinansirajuće
strukovno udruženje učitelja i učiteljskih
društava Vojvodine. UVU je centar za
informisanje, okupljanje i stručno usavršavanje
učitelja Vojvodine i sarađuje sa svim
nevladinim i državnim organizacijama i
institucijama u smislu strukovnog rada za
učitelje.
KADA je i zašto osnovano
Udruženje Vojvođanskih Učitelja?
Udruženje Vojvođanskih Učitelja (UVU) je
osnovano 8. decembra 2001. godine osnivačkom
skupštinom u Novom Sadu. UVU je nastalo na
temeljima ranijih učiteljskih organizacija
učitelja Vojvodine i zbog velike potrebe
učitelja za informisanjem, stručnim
usavršavanjem, razmenom pedagoških iskustava,
druženjem i strukovnim povezivanjem.
Inicijatori osnivanja Udruženja Vojvođanskih
Učitelja su bili Vera Stojšić – Gašparovski i
Društvo učitelja Novog Sada (1998).
KAKO radi UVU?
Udruženje Vojvođanskih Učitelja se
samofinansira članarinom, projektima i
donacijama. Svoj program ostvaruje uz podršku i
saradnju Ministarstva prosvete Republike
Srbije, Ministarstva kulture Republike Srbije,
Saveza za školski sport Vojvodine, Pokrajinskog
zavoda za zaštitu prirode, Uprave za kulturu
Grada Novog Sada, Gradske biblioteke u Novom
Sadu, Pozorišnog muzeja Vojvodine, Ogranka
SANU, Zmajevih dečjih igara, Kulturnog centra
Novog Sada, izdavačkih kuća i mnogih drugih
dragocenih saradnika.
ŠTA JE je do sada URADILO Udruženje
Vojvođanskih Učitelja?
Do sada je UVU organizovalo ili pomoglo:
– Razmenu iskustava i umrežavanje učitelja i
učiteljskih društava Vojvodine i regiona,
– 4 petodnevna kursa lutkarstva za inicijalnu
grupu učitelja lutkara (saradnja sa DUNS-om),
– Letnji kamp na Salašu Katai (29.jun – 2.jul
2002.),
– Dvanaestodnevnu (4h3 dana) edukaciju u projektu
„Psihosocijalni razvoj dece“ 2002-2003,
-Osnivanje učiteljskih društava u Bečeju, Vrbasu,
Inđiji, Kikindi, Rumi, Kuli, Senti, Bač. Palanci,
Šidu, Vršcu, Beloj Crkvi, Somboru, Republici
Srpskoj,
– Više jednodnevnih sastanaka učitelja
Vojvodine,
-Učešće na konferencijama, seminarima…
– Bienalne Međunarodne učiteljske konferencije
(MUK) „Položaj učitelja“ 2002-2012. godine
– Savetovanje „Mogućnosti i potreba primene
lutkarstva u osnovnoj školi“ 2004. godine
– Festival lutkarstva osnovnih škola (FLUOŠ)
od 2005. godine
– Akciju „Drvo sećanja na pesnika“ od 2008. god.
– Metodičke dane učitelja i Kaligrafsku koloniju
„Na putu Zaharije Orfelina“ od 2009. godine
– Republički kaligrafski konkurs „Svetosavlje i
naše doba” od 2011.
– Gradsku manifestaciju „Dani Nikole Tesle u
Novom Sadu“ i republičko Likovno-kaligrafsko
takmičenje „Dani Nikole Tesle“ od 2014. godine,
-Letnja škola u Manastiru Sv. Arhangela kod
Prizrena prve nedelje jula 2017-2022.
– Od 2022. Konkurs – Pedagoška inovacija u
razrednoj nastavi „DIMITRIJE – MITA ČIPČIĆ”
– Republičko kaligrafsko takmičenje „Umetnost
pisma – KALIGRAFIJA“ od 2024.
-Informisanje svih članica, formiranje i
održavanje-učiteljske mreže Vojvodine,
-Štampanje «GODIŠNjAKA UVU», distribucija e-
biltena UVU, flajera i programa rada…
Planova je mnogo i nadamo se da ćemo ih
ostvariti i uz Vašu pomoć za dobrobit naših
učitelja, dece i škola, obrazovanja u Vojvodini.
IZDAVAČKA DELATNOST UVU
Flajeri, brošure, katalozi, monografije,
e-GODIŠNjAK UVU …
DRUŽENjA UČITELjA
Ostvarena su druženja učitelja na skupštinama,
susretima učiteljskih društava, drugarske večeri,
organizovane posete kulturnim manifestacijama
gradova Vojvodine, izleti, planinarenja,
ekskurzije, organizovan odmor…
SARADNjA SA INOSTRANSTVOM
Uspostavlja se saradnje sa kolegama iz
zemalja regiona.
AKTIVNA
UČITELjSKA DRUŠTVA ČLANICE UVU
Društvo učitelja Bele Crkve (DUBC) –
osn. 2008.
Društvo učitelja Bečeja (DUB) – osn.
2002.
Društvo učitelja Opštine Kula (DUOK)–
osn. 2004.
Društvo učitelja Rume (DUR) – osn. 2009.
Učiteljsko društvo regiona Srema (SM) –
osn. 1993.
Društvo učitelja „Sima Tomović“ Šid –
osn. 2004.
Društvo učitelja Vršca (DUV) – osn.
2006.
Udruženje somborskih učitelja – osn.
(1998) 2020.
Od 2011. godine UVU ima i
individualno članstvo učitelja.
NAŠE SEKCIJE
Ekološko-planinarsko-turistička
sekcija „EKO UČITELj“
Kaligrafska sekcija
Lutkarska sekcija
Foto sekcija
Sekcija kreativnih učitelja
Sekcija origami umetnosti
Sekcija NTC učenja
Sekcija učitelja „UČITELj+“
ČLANOVI PREDSEDNIŠTVA UVU :
VERA STOJŠIĆ – GAŠPAROVSKI, Novi Sad
(predsednica)
MILENA GMIJOVIĆ, Bečej (potpredsednica)
DRAGANA UZELAC – STAMENKOVIĆ, Novi Sad
(sekretar)
