Dr Mila Mihajlović – Ciklus predavanja „Kulturno-istorijske veze
Srbije i Italijeˮ
Prvo predavanje
„Priča o tršćanskim Srbimaˮ
U organizaciji Kulturnog centra Vojvodine „Miloš Crnjanskiˮ, u petak 11.
aprila 2025. godine u 18 časova, u Digitalnom omladinskom centru (Vojvode
Putnika 1), dr Mila Mihajlović održaće prvo predavanje „Priča o
tršćanskim Srbimaˮ iz ciklusa predavanja „Kulturno-istorijske veze Srbije i
Italijeˮ.
Priča o tršćanskim Srbima
Veličanstvena povest Srba u Trstu počinje prvih decenija 18. veka. Statistike
kažu da je ih 1762. godine u Trstu bilo tridesetak, a da broj stabilno
nastanjenih srpskih porodica u gradu nikada nije bio veći od stotinak. No, to
im nije smetalo da od Trsta načine najznačajniju luku Austrijskog carstva i
uđu u sam poslovni, politički i kulturni vrh carevine i celog tadašnjeg
sveta. Vizionari modernog poslovanja, tršćanski Srbi su uvek bili korak
ispred svih ostalih, pa i u nauci, u kulturi, u politici i u svim društvenim
segmentima. Bili su veliki rodoljubi. Sebe su smatrali Srbima i ponosili su
se svojim poreklom. Trst je bio jezgro srpskih rodoljubivih snaga izvan
matice, stecište i uporište srpske inteligencije. Baš u Trstu, Dositej je
spevao svoju najčuveniju i najlepšu pesmu „Vostani Serbijeˮ, sintezu, onda i
danas, stremljenja svesrpske borbe za slobodu.
Materijalna dobit bila je za tršćanske Srbe u tesnoj vezi sa zadovoljenjem
duhovnih potreba, a centar svega bila je njihova crkva. Bogati, prosvećeni i
samosvesni, bili su poznati kao mecene umetnosti i Trst je bio centar srpskog
prosvetiteljstva.
U svakom momentu su tršćanski Srbi jasno izražavali svoju punu građansku
svest, osećajući se s pravom i ponosom kao deo celine naroda koji je do sredine
19. veka još uvek bio lišen svoje države i svoje stalne duhovne i političke
prestonice. Pored Beča, Budima i Sremskih Karlovaca, tu ulogu su neko vreme
na sebe preuzeli tršćanski Srbi i u tome je i njihova najveća istorijska
zasluga.
Širili su kulturu svuda po svetu, gde god da bi se našli, o čemu svedoče
nesumnjivi materijalni i pisani spomenici. Ipak, u istorijskom momentu
velikih potresa početkom prošlog veka, malena srpska etnička grupa u Trstu
se asimilovala i nestala.
Dimenzije i domašaji doprinosa tršćanskih Srba u stvaranju i razvoju srpske
nacionalne svesti i kulture, baš kao i njihove uloge u kreiranju evropske i
svetske kulture, verovatno nikada neće moći u potpunosti da se sagledaju.
Njihova povest, ugrađena u svaki segment srpske i svetske kulture, ostaje
blistava potvrda značaja i neprolaznosti kulturnog pamćenja.
Dr Radmila (Mila) Mihajlović, istoričar, komunikolog, umetnik, novinar,
prevodilac. Gimnaziju je završila u Zrenjaninu, a fakultet u Rimu,
Konzervatorijum „Santa Ćećilijaˮ – odsek solo pevanja. Magistrirala je u
Beogradu na Fakultetu muzičkih umetnosti, pod mentorstvom Zvonimira
Krnetića. Doktorirala je sa najvišom ocenom na temu „Kulturno pamćenje
tršćanskih Srbaˮ na Fakultetu za kulturu i medije u Beogradu, pod
mentorstvom prof. dr Milivoja Pavlovića.
Odlukom Matičnog odbora Ministarstva prosvete Republike Srbije, stekla je
zvanje naučnog saradnika humanističkih nauka, naučna grana: istorija.
Članica je UKS, UNS, Istorijske sekcije Srpskog lekarskog društva.
Autorka je preko deset naučnih knjiga od kojih su neke prevedene na strane
jezike.
Svečanim predstavljanjem njene knjige „Za srpsku vojsku – jedna zaboravljena
pričaˮ u izdanju italijanskog Generalštaba oružanih snaga, država Italija je
zvanično otvorila obeležavanje 100–godišnjice od početka Prvog svetskog
rata.
Dobitnica je Nagrade Grada Zrenjanina (2012. i 2023), Specijalne nagrade
žirija italijanske književne nagrade „Čeruljoˮ za 2014, priznanja UKS
„Blagodarjeˮ za 2014, Zlatne značke Kulturno-prosvetne zajednice Srbije za
2017. za knjigu „Kulturno pamćenje tršćanskih Srbaˮ, dobitnica je povelje
„Rastko Petrovićˮ 2017. godine za najbolje prozno delo.
Pošta Srbije je 21. januara 2020. godine objavila specijalnu seriju
poštanskih marki i vrednosnica „Italijanski mornari za srpsku vojsku u
Velikom ratuˮ sa fotografijama preuzetim iz njene istoimene knjige.
Na Sretenje, 2022. godine, povodom Dana državnosti Republike Srbije,
predsednik Republike Srbije odlikovao ju je Sretenjskim ordenom za zasluge.
Istaknuta je ličnost Srba u svetu. Bila je počasni gost jubilarnog 50. Srpskog
dana na Nijagarinima vodopadima na poziv Srpske narodne odbrane u Kanadi.
