Prateći program izložbe
UMETNOST U SLUŽBI VERE: SJAJ I SLAVA KARLOVAČKE
MITROPOLIJE
Predavanje
Umetnost Budimske eparhije u XVIII veku
dr Kosta Vuković, direktor Srpskog crkvenog muzeja u Sentandreji, Mađarska
Petak, 19. jun u 19.00 sati
U petak, 19. juna u 19.00 sati, dr Kosta Vuković, direktor Srpskog crkvenog muzeja u
Sentandreji, održaće predavanje pod nazivom Umetnost Budimske eparhije u XVIII
veku. Zahvaljujući velikodušnosti Srpskog crkvenog muzeja u Sentandreji, na našoj
izložbi posvećenoj Karlovačkoj mitropoliji, izloženo je deset eksponata iz njihove
kolekcije koji svedoče o ovom periodu srpske istorije.
Posle Velike seobe Srba pod vođstvom Arsenija III Čarnojevića, veliki broj Srba
naselio se u južne i središnje delove Ugarske, dok je Budim postao jedan od
najvažnijih srpskih centara. Budimska eparhija je obuhvatala pravoslavne Srbe u
širem području srednje Ugarske, uključujući naselja duž Dunava, a posebno mesto
zauzimala je Sentandreja koja je tokom 18. veka postala jedno od glavnih središta
srpske kulture i crkvenog života u Ugarskoj. Budimska eparhija je tokom 18. veka bila
deo crkvene organizacije Karlovačke mitropolije i kao duhovni centar Srba u
srednjoj Ugarskoj bila je važan nosilac srpskog nacionalnog identiteta, ali i most
između srpske tradicije i kulturnih uticaja srednje Evrope.
Njeno nasleđe je i danas vidljivo u srpskim pravoslavnim crkvama i kulturnim
spomenicima u Mađarskoj, naročito u Sentandreji, gde se nalazi jedna od
najznačajnijih zbirki srpske crkvene umetnosti van Srbije.
Na predavanju će se predstaviti uloga i značaj Budimske eparhije u razvoju ikonopisa
i umetnosti na teritoriji Karlovačke mitropolije kroz različite periode – od
osnivanja Karlovačke mitropolije do kraja 18. veka.
Stručna tumačenja izložbe
Ana Vidić i Milica Čairović, studentkinje istorije umetnosti
Subota i nedelja, 20. i 21. jun u 13.00 i 17.00 sati
Izložba Umetnost u službi vere: sjaj i slava Karlovačke mitropolije otvara priču
o jednoj od najvažnijih crkvenih i kulturnih institucija kod Srba u novovekovnom
periodu i o svetu koji se oko nje gradio više od tri veka.
Kroz izložena dela, prati se jedan dug i složen put – od skromnih ikona, do
raskošnih ikonostasa, razvijenog portretnog slikarstva i umetnosti koja je nosila i
duhovnu i društvenu poruku svog vremena. To je umetnost koja nije nastala samo kao
izraz vere, već i kao način da se sačuva identitet, istorija i položaj jedne zajednice u
okvirima Habzburške monarhije. U njoj se prepoznaju različiti uticaji evropskih
umetničkih centara, ali i jasan kontinuitet pravoslavne tradicije, koja je te uticaje
prilagođavala sopstvenom vizuelnom jeziku. Stručna vođenja vikendom će vas voditi
kroz tu priču – kroz promene, slojeve i značenja koja se kriju iza izloženih dela.
