Svečano otvaranje izložbe
MAT(R)ICA ZA DVA VEKA JUBILEJA
autora dr Danila Vuksanovića
Petak, 29. maj 2026. godine u 18.00 sati
Srpski crkveni muzej u Sentandreji, Mađarska
U godini obeležavanja velikog jubileja, dva veka postojanja Matice srpske, Galerija
Matice srpske realizuje mnogobrojne programe i izložbe. Jedna od njih je i izložba
Mat(r)ica za dva veka jubileja autora dr Danila Vuksanovića, koja se realizuje u
saradnji sa Srpskim crkvenim muzejom u Sentandreji.
Svečano otvaranje izložbe održaće se u petak, 29. maja u 18.00 sati u Srpskom
crkvenom muzeju u Sentandreji, na kom će se prisutnima obratiti Njegovo
preosveštenstvo Mitropolit budimski i administrator temišvarski Lukijan,
dr Kosta Vuković, direktor Srpskog crkvenog muzeja, dr Tijana Palkovljević
Bugarski, upravnica Galerije Matice srpske i Maja Gojković, predsednica
Pokrajinske vlade.
Izložba predstavlja spoj istorijskih artefakata povezanih sa istorijom Matice
srpske, srpskom likovnom umetnošću i savremenim umetničkim izrazom koji je
nastajao na tim temeljima. Ona obuhvata originalne eksponate, umetnička dela i
štamparske klišee iz kolekcije Galerije Matice srpske, koji su svojim umetničkim i
kulturološkim značajem poslužili kao inspiracija Vuksanoviću u različitim
tehnikama likovnog izražavanja. Ideja izložbe je da ukaže na to da je Matica srpska
svojom istorijom i delatnošću uzor i putokaz savremenim stvaraocima, te da je njena
uloga u kulturnoj istoriji srpskog naroda izuzetna.
Poseban značaj izložbi daje činjenica da se realizuje u prostoru Srpskog crkvenog
muzeja u Sentandreji, instituciji koja neguje tradiciju, a ovom izložbom postaje
prostor prezentacije savremenog stvaralaštva.
Izložba je izvorno realizovana kao autorova doktorska izložba u Galeriji Matice
srpske 2020. godine i nastala je kao (re)interpretacija štamparskih klišea
smeštenih u posebno napravljenom ormanu, čuvanih u Galeriji Matice srpske još od
vremena Muzeja Matice srpske. Na izložbi su savremenim umetničkim sredstvima
obrađeni motivi sa klišea koji su direktno vezani za bogatu istoriju Matice srpske
i Galerije Matice srpske, poput prvog prikaza košnice sa naslovne stranice
Letopisa Matice srpske, klišea grafike Srbi svetitelji Doma Nemanjinog, klišea
sa portretom mladog Save Tekelije i karikature Uroša Predića na kojoj je prikazan
Laza Kostić. Na izložbi će, uz umetnička dela Danila Vuksanovića, biti
predstavljeni i originalni štamparski klišei, kao i digitalne kopije dela iz
kolekcije Galerije Matice srpske.
Izložba će biti otvorena do 20. septembra 2026. godine.
Realizaciju izložbe omogućili su Ministarstvo kulture Republike Srbije,
Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim
zajednicama i Ministarstvo kulture i inovacija Mađarske.
Dr Danilo Vuksanović rođen je 1973. godine u Somboru. Diplomirao je 1998. godine,
magistrirao 2005. godine i doktorirao 2023. godine na Akademija umetnosti u Novom
Sadu. Od 2004. godine zaposlen je u Galeriji Matice srpske gde radi kao pomoćnik
upravnika i viši konzervator-restaurator umetničkog fonda na papiru. Učestvovao je
u realizaciji brojnih izložbenih postavki i projekata iz oblasti zaštite i
prezentacije kulturnog nasleđa, a od 1997. godine priredio je više od pedeset
samostalnih izložbi. Njegov doktorski umetnički projekat pod nazivom Matrica –
materijalni nosilac informacije izvornog umetničkog dela kao povod za nastanak
novog umetničkog dela realizovan je izložbeno u Galeriji Matice srpske pod nazivom
Matrica. Monologija Danila Vuksanovića.
Otvaranje izložbe Seobe se nastavljaju večno očima Tekelijanuma kroz vekove
U saradnji Eparhije budimske i Muzeja Vojvodine, u petak, 29. maja, u 11 časova, u
Tekelijanumu u Budimpešti biće otvorena izložba Seobe se nastavljaju večno – očima
Tekelijanuma kroz vekove.
Autorke izložbe su Čarna Milinković i Milkica Popović, muzejske savetnice –
istoričarke Muzeja Vojvodine.
Izložba je posvećena Savi Tekeliji, jednom od najznačajnijih srpskih dobrotvora i
zadužbinara s kraja 18. i prve polovine 19. veka, čije je delo ostavilo trajan trag u
kulturnom i prosvetnom razvoju srpskog naroda u Habzburškoj monarhiji.
Postavka prati istoriju Tekelijanuma, osnovanog 1838. godine, kao zadužbine za
školovanje srpskih đaka i studenata. Tokom decenija, ova institucija postala je jedno od
najznačajnijih središta srpske inteligencije, u kom su stasavale brojne ličnosti srpske
književnosti, nauke i umetnosti.
Kroz fotografije, arhivsku građu, prepisku i portrete, posetiocima će biti
predstavljeni život i dobrotvorni rad Save Tekelije, kao i istorija Tekelijanuma od
osnivanja do Drugog svetskog rata.
Izložba predstavlja i podsećanje na značaj zadužbinarstva i prosvetiteljskih ideja
koje su oblikovale srpsku kulturnu istoriju.
Darovit, vredan, pošten, rodoljub, čovečan, svestrano izobražen, da reknem –
univerzalista! Jovan Đorđević o Savi Tekeliji
